با شیوع بیماری کرونا در جهان و قرنطینه خانگی گسترده در بیشتر نقاط جهان که تا کنون بی سابقه بوده است، در سراسر جهان نهادهای اجتماعی و خانوادگی مشکلات جدیدی را تجربه می کنند.
در کنار مشکلات معیشتی و نگرانی اقتصادی به علت قرنطینه، افزایش قابل توجه خشونت خانگی خصوصا خشونت علیه زنان و کودکان یکی دیگر از این موارد می باشد.
طبق گزارش های نهادهای مدافع حقوق زنان و کودکان، قرنطینه و وحشت از کرونا و ترس از پیامدهای اقتصادی گسترش این ویروس، خشونت خانگی را تشدید کرده و حال که مردان و زنان هر دو تحت فشار اقتصادی و معیشتی مضاعف قرار دارند و هر دو مجبور به خانه نشینی شده اند، تنش در خانه و خشونت خانگی به طور قابل ملاحظه ای افرایش پیدا کرده است.
بطور مثال در کشور فرانسه خشونت خانگی بین ۳۰ تا ۳۶ در صد افزایش پیدا کرده است. مارلن شیاپا وزیر برابری زنان با مردان و مبارزه با تبعیض در دولت فرانسه اعلام کرده برای مقابله با خشونت خانگی پلات فرم “خشونت را متوقف کنیم “ راه اندازی شده است. همه کسانی که در فرانسه مورد خشونت خانگی قرار می گیرند و نیاز به کمک دارند، می توانند از این طریق پلات فرم ۲۴ ساعته و ۷ روزِ هفته با پلیس تماس بگیرند.
وزیر خانواده در آلمان نیز از افزایش خشونت خانگی و ایجاد خانه زنان در سه شهر آلمان خبر داده است. با توجه به اینکه قربانیان خشونت که عمدتا زنان و کودکان هستند با افراد آزار دهنده شبانه روز در زیر یک خانه به سر می برند، بنابراین تماس با پلیس و درخواست کمک بیش از پیش دشوار شده است.
بر طبق همین آمارها و گزارش ها در کشورهای مختلف نهادهای دفاع از حقوق زنان و کودکان تمهیدات ویژه ای به منظور پیشگیری از افرایش بیشتر و حمایت از قربانیان خشونت در نظر گرفته اند.
در آرژانتین نیز صحبت از افرایش خشونت خانگی به دلیل قرنطینه است. طبق گزارشها ۶ زن و کودکِ دختر در این کشور جان خود را از دست داده اند. مقامات آرژانتین برای مقابله با این بحران چندین گروه واتساپ برای ارتباط قربانیان با سرویس های اورژانس ایجاد کرده اند. قربانیانی که نمی توانند از طریق تماس مستقیم و یا گروهای واتساپ با پلیس تماس برقرار کنند، می توانند با سفارش ماسک قرمز در داروخانه خشونت را به پلیس اطلاع دهند. ماسک قرمز در واقع یک کد است و کارکنان داروخانه پس از دریافت چنین سفارشی، مشخصات مشتری را به مقامات مربوطه انتقال می دهند.
نهادهای حمایت از خانواده در شهر نیویورک امریکا هم از افزایش خشونت خانگی در این شهر خبر داده و به منظور حمایت از قربانیان چندین شماره تلفن و پلات فرم جدید را در دسترس مردم قرار داده اند. حتی پیشنهاد شده است که قربانیان خشونت خانگی با گفتن اسم کد مخصوصی به نزدیکان خود آنها رو در جریان گذاشته و از طریق آنها درخواست کمک کنند.
به طبع در کشوری مثل ایران با توجه به نابرابری حقوق زنان و مردان، نبود قوانین حمایتی و نهادهای دولتی حمایت از زنان و همچنین عدم توجه و ناکارآمدی حکومت در تامین نیازهای معیشتی مردم، افرایش میزان خشونت خانگی بیشتر از اینها خواهد بود. بهزاد وحیدنیا، مدیر کل مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی ایران از ۳ برابر شدن خشونت خانگی به دلیل قرنطینه خبر داده است. البته در ایران وقتی از خشونت صحبت می شود بیشتر منظور خشونت فیزیکی مورد نظر است، در حالیکه خشونت روانی در بسیاری از موارد نادیده گرفته می شود و نداشتن قوانین حمایتی در افزایش خشونت روانی نیز نقش به سزایی دارد.
همچنین در چند هفته اخیر در کنار نگرانی درباره در معرض بودن بیشتر کودکان کار در خیابانها در برابر ویروس کرونا، دغدغه تعدادی از فعالان حقوق کودکان افرایش خشونت علیه این کودکان، که معمولا قربانیان خشونت هم هستند، می باشد. کم شدن درآمد آنها در خیابان موجب شده است در معرض خشونت بیشتری در خانههایشان باشند.
خبر آنلاین گزارش مفصلی از افرایش خشونت علیه زنان و کودکان در دوران شیوع کرونا تهیه کرده که پیشنهاد می کنم مطالعه کنید، ولی متاسفانه چیزی که در این گزارش دیده نمی شد در نظر گرفتن تمهیدات و تسهیلات ویژه به منظور حمایت از قربانیان و یا پیشگیری از افرایش بیشتر می باشد.
البته از حکومتی که در تامین نیازهای ضروری مردم در بحران ها عاجز است چه انتظاری می شود داشت. در بحران کنونی نیز از قوانینی که بر پایه برتری مرد بر زن و ولایت مرد در خانواده نوشته شده است، انتظار حمایت از زنان و کودکان نمی توان داشت.
من نیز در برهه ای از زندگی، بی توجهی به خشونت علیه زنان را تجربه کرده ام. در هنگام طلاق از همسر اولم وقتی از خشونت فیزیکی شوهرم در دادگاه صحبت کردم، قاضی بی توجه به صحبت هایم از من پرسید که آیا شوهرم مشروبات الکی مصرف می کند، اعتیاد دارد یا در دادن نفقه و خرجی خانه به من کوتاهی می کند؟ در کمال تعجب صحبت هایم را تکرار کردم و تاکید کردم که قربانی خشونت فیزیکی هستم و این بار قاضی از من پرسید چه کاری انجام می دهم که موجب عصبانیت همسرم می شوم؟!
این سوال به گونه ای مطرح شد که قانون و دادگاه هیچ مشکلی با خشونت ندارد و بیشتر در پی علت در زن می باشد. با وجود اینکه از نبود قوانین حمایتی اطلاع داشتم، باز هم عکس العمل قاضی، هم برایم عجیب بود و هم بعنوان یک زن جوان احساس می کردم به من توهین شده است. در هیچ مرحله ای از خشونت های روانی که در طول زندگی زناشویی با آن روبرو بودم و اعتماد به نفسی که شکسته شده بود، هیچ کس از من سوالی نکرد و تنها شانس من در طول آن دوران، به قول همسر سابقم این بود که خود او با طلاق موافقت کرده بود، در غیر اینصورت با وجود تمامی این خشونت ها باید سالها در دادگاهها برای گرفتن طلاق دوندگی می کردم.
بسیاری از زنان به دلایل نبود قوانین حمایتی، عدم استقلال مادی و بالاخص داشتن فرزند و ترس از دست دادن حضانت فرزند مجبور به ادامه زندگی مشترک می شوند و تا پایان زندگی قربانی خشونت فیزیکی و روانی خواهند بود.
پنجشنبه ۲۸ فروردین ۱۳۹۹
*مقالات مندرج در سایت شورای مدیریت گذار نظر نویسندگان آن است. شورای مدیریت گذار دیدگاه ها و مواضع خود را از طریق اعلامیه ها و اسناد خود منتشر می کند.
