زنان خاموش؛ زنان تهیدست، رضا شیرازی

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram

اساسا نه صدای زنان خاموش و تهیدست در رسانه های مستقل از قدرت، تاکنون پژواک کافی داشته است و نه این قشر نماینده و نهادی دارد که بتواند از حاشیه به متن درآید و اذهان عمومی را درگیر خواسته ها و مطالبات خود کند.

 

رضا شیرازی، عضو شورای مدیریت گذار

برای تفهیم واقعیت زنان خاموش و تهیدست، نیازمند آمار و ارقام بودم تا ذهن و اندیشه مخاطب را به مناسبت روز جهانی زن، بهتر درگیر موضوع کنم. بدنبال اسناد و آمار زنان کارگر در کوره های آجرپزی ، زنان دست فروش، زنان قالیباف، زنان کولبر، زنان شالی کار، زنان کارگر و کشاورز بودم که در هیچ آمار رسمی نتوانستم نشانی از وضعیت آنان بیابم. تا بتوانم نشان دهم که چند درصد از نیروی کار خاموش با درآمد ناچیز، عدم بیمه، زندگی می کند و «شکاف مزدی»، «نابرابری های اقتصادی» تا چه اندازه در این بخش از جامعه زیاد و غیرقابل تصور است و در عین حال عدم وجود آمار رسمی مگر می تواند واقعیت دهشت بار هزاران هزار زن تهیدست را نفی و انکار کند. بنابر این بیش از هر امری نیاز است که در این حوزه پرسش ها را به میان کشید.

پرسش نخست؛ چگونه ممکن است که زنان حاشیه و تهیدست از درآمد کافی برخوردار شوند؟

برخی از کنش گران سیاسی تاکید می کنند و اصرار دارند که ایجاد «تشکل های مستقل زنان کارگر و تهیدست» چاره کار است. تا بدین وسیله هم امکان طرح مطالبات خرد و کلان این بخش از جامعه مهیا گردد و هم آنان در روند مبارزات مدنی و اجتماعی بتوانند به خواسته های اولیه همچون «مزد عادلانه نسبت به کار برابر» برسند. اما ما به خوبی می دانیم و می بینیم که زنان در حاشیه و تهیدست، چنان در مضیقه حداقل های اولیه زندگی غوطه ورند که حتی ردپایی از آنان در اعتراضات صنفی و مدنی در این چند سال نیست و سخن گفتن از ایجاد تشکل مستقل زنان کارگر و تهیدست بیشتر به آرزو اندیشی شبیه است.

اساسا نه صدای زنان خاموش و تهیدست در رسانه های مستقل از قدرت، تاکنون پژواک کافی داشته است و نه این قشر نماینده و نهادی دارد که بتواند از حاشیه به متن درآید و اذهان عمومی را درگیر خواسته ها و مطالبات خود کند. حتی به رغم رشد و گسترش جنبش زنان، می بینیم که مسئله زنان تهیدست همچنان در حاشیه جنبش زنان هم قرار گرفته است.

بهرحال اگر قابل پذیرش باشد که تشکل مستقل زنان تهیدست و محروم لااقل در حال حاضر در ایران ممکن و عملی نیست. ما با دومین پرسش روبرو می شویم که آیا نهادهای مستقل مدنی که موضوع کارشان در عرصه زنان سرپرست خانوار و کودکان کار و زنان حاشیه است، می توانند نقشی هم در انعکاس مطالبات واقعی زنان تهیدست و هم امکان سازمان یابی جهت ایجاد کار برای آنان داشته باشند؟ براستی مگر ما طی سالهای اخیر نمونه های از نهادهای مردم نهاد در ایران داشته ایم که همچون جمعیت امام علی در پی آن باشند که زنان حاشیه و سرپرست خانوار را برای ایجاد کار و کسب درآمد، سامان دهند؟

ناگفته پیداست که وضعیت اقتصادی اجتماعی زنان کارگر و تهیدست با روند بحرانهای جاری در هم تنیده است. بنابر این اوضاع نابسامان اقتصادی که مافیای قدرت و ثروت به رهبری روحانیت تبهکار و فاسد مسبب آن است، با تکیه به کدام رویکرد دگرگون خواهد شد؟

صرف رویکرد و تاکید به ایجاد ثروت در جامعه در پسا جمهوری اسلامی آیا باعث نجات زنان تهیدست خواهد شد؟ آیا رویکرد اقتصاد تولید محور و مشارکتی پس از سقوط جمهوری اسلامی، باعث نجات زنان به عنوان ارزان ترین بخش نیروی کار خواهد شد؟ براستی چگونه و بر اساس کدام مدل موفق چنین امری ممکن خواهد شد؟

یا رویکرد اقتصاد بازار محور، خواهد توانست بطور گسترده در بخش های متعدد اقتصادی از نیروی کار زنان در راستای توسعه اقتصادی بهره برداری کند؟ چرا که زنان تهیدست اکثریت زنان ایران را تشکیل میدهند و آیا می توان در کشورهای در حال توسعه همچون ترکیه و یا هند نشان داد که صرف رویکرد اقتصاد بازار محور باعث نجات زنان تهیدست از فقر و فلاکت شده است؟

یا گرایشات سوسیالیستی با تاکید به کار و رفاه عمومی، امکان نجات زنان خاموش و تهیدست را از جهنم فقر و فلاکت مهیا خواهند کرد؟ و مگر تا امروز ما شاهد موفقیت چنین گرایشی در کشورهای در حال توسعه بوده ایم؟

به گمان من در تلفیق هر سه رویکرد؛ اقتصاد تولید محور و مشارکتی، اقتصاد بازار بنیاد و رویکرد سوسیالیستی جامعه ایران از فلاکت کنونی نجات خواهد یافت. چرا که هر سه جریان در ایران دارای نیروی اجتماعی ست که نباید و نمی توان یکی از آنها را به نفع دیگری حذف کرد و از صحنه خارج نمود. بنابر این ایجاد ثروت، تقسیم عادلانه آن، پی ریزی اقتصاد تولیدی، ایجاد کار و رفاه عمومی، تنها امکان نجات زنان تهیدست در فردای جمهوری اسلامی ست.

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram