جمهوری اسلامی همواره با بیتوجهی به تاریخ ایران باستان، هویت ملی را فدای هویت شیعی-اسلامی کرده است.
مینا مصطفوی
چهارشنبهسوری یکی از قدیمیترین آیینهای باستانی است که در عرصههای مختلف تاریخی، به طرق مختلف درکشورهای دیگر اجرا شده اما آنچه که در بین ما ایرانیان به عنوان چهارشنبهسوری معروف است جشنی است که از غروب آخرین سهشنبه ماه اسفند تا پس از نیمهشب آخرین چهارشنبه سال، برگزار میشود. برپایی این جشن از دیرباز با برافروختن و پریدن از روی آتش و برخی رفتارهای نمادین دیگر به صورت گروهی صورت میگیرد.
پس از روی کار آمدن جمهوری اسلامی و علیرغم تلاشهای مسئولان نظام برای کمرنگ کردن و حذف آیینهای باستانی ایرانی، گرامیداشت این نوع جشنها رنگ و روی خاصی به خود گرفت. در سالهای گذشته استفاده از مواد آتشزاد و محترقه خطرناکی جای قاشقزنی و پریدن از روی آتش را گرفت. عدهای استفاده از این نوع مواد خطرناک را دهانکجی به محدودیتهای حکومتی میدانند و عدهای دیگر علاقه مردم به استفاده از ترقهها و نارنجکهای دستساز را متٲسی از آثار روانی باقیمانده از دوران جنگ ایران و عراق میدانند.
برگزاری چهارشنبهسوری با آلودگی صوتی، آسیب جانی و مالی و ایجاد فضایی خشونتآمیز همراه است به طوری که برخی شهروندان از رفتوآمد در خیابانها بیم دارند و هر ساله آمار فوتی و صدمات جسمی جبرانناپذیر ناشی از سوختگی و انفجار در رسانههای حکومتی منتشر میشود.
چهارشنبه سوری کرونایی
سال گذشته، سخنگوی سازمان اورژانس کشور گفته بود حوادث چهارشنبه سوری سال ۹۸، دو کشته و ۷۵۱ زخمی برجای گذاشته است. این رقم در حالی اعلام شد که با همهگیری ویروس کرونا در جهان، انتظار میرفت برپایی این مراسم، کنترل شده و برخلاف سالهای گذشته انجام شود. البته گفتنی است ویدیوهایی از مردمی که در بالکن خانه خود با روشن کردن فشفشه در حال جشن گرفتن این آیین باستانی بودند نیز در شبکههای اجتماعی منتشر شد که بازخورد قابل توجهی داشت.
پرحاشیهترین چهارشنبه سوری
شاید یکی از پرحاشیهترین چارشنبهسوریها متعلق به آخرین چهارشنبه سال ۸۸ باشد. سالی که خیابانهای ایران شاهد اعتراضات گسترده مردمی بود. تجمعاتی که در اعتراض به نتیجه انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری شروع شد و با به چالش کشیدن کلیت نظام ادامه پیدا کرد. در اعتراضات سال ۸۸ تعداد زیادی کشته و بازداشت شدند. علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و تعدادی دیگر از روحانیان در این سال، مراسم «چهارشنبه سوری» را غیرشرعی و مستلزم ضرر و فساد زیادی دانسته بودند. بر اساس گزارشهای منتشر شده در آن زمان، مراسم چهارشنبهسوری در تهران و دیگر شهرهای ایران در میان تدابیر شدید امنیتی برگزار شد. در آن شب شمار نیروهای سپاه و بسیج در کنار ماموران نیروی انتظامی بیش از سالهای قبل مشهود بود و همچنین شعارهای سیاسی زیادی سر داده شد. به گفته احمدرضا رادان، جانشین فرمانده نیروی انتظامی ایران در مراسم چهارشنبهسوری سال ۸۸ نزدیک به ۵۰ نفر دستگیر شدند.
چهارشنبهسوری در جمهوری اسلامی
رسانههای جمهوری اسلامی مخصوصا در سالهای اخیر تلاش زیادی برای حذف آیینهای باستانی و غیر اسلامی ایرانی کرده است. چهارشنبهسوری نیز یکی از آداب و رسوم غیر اسلامیست که بارها در تریبون حکومتی به عنوان «چهارشنبهسوزی» از آن یاد شده است. در همین رابطه خامنه ای و مکارم شیرازی نظر خود را پیرامون «مراسم چهارشنبه سوزی» اینگونه بیان کرده اند:
خامنه ای: «علاوه بر آنکه هیچ مبنای شرعی ندارد مستلزم ضرر و فساد زیادی است که مناسب است از آنها اجتناب شود.»
مکارم شیرازی: «چهارشنبه سوری از خرافات است و چنانچه برخی اعمال موجب آزار و اذیت دیگران شود حرام است.»
جمهوری اسلامی همواره با بیتوجهی به تاریخ ایران باستان، هویت ملی را فدای هویت شیعی-اسلامی کرده است. حکومتی که با اصرار به حذف آیینها، شخصیتها و رویدادهای تاریخی چند هزارساله میخواهد تنها روایتگر رسمی تاریخ ایران باشد و تاریخ را آنطور که میخواهد ساخته و بازگو کند.
جمهوری اسلامی در کارنامه چند سال اخیر خود نشان داده است نه تنها برپایی جشنهای باستانی بلکه حتی برگزاری یادبود شخصیتهای تاریخی ایرانی همچون کوروش را نیز برنمیتابد.
