تصمیم گیری در سطح بالاتر از ریاست جمهوری اتخاذ می شود و تعیین تکلیف موضوع در دست رهبر عالی کشور است.
سایت روزنامه انگلیسی اندپندنت – بخش عربی – جمعه 11 ژوئن 2021
(خبرگزاری فرانسه) جمعه ، 11 ژوئن 2021
ترجمه: علی حسین نژاد
تحلیلگران بعید می دانند نتیجۀ انتخابات ریاست جمهوری ایران، حتی در صورت پیروزی احتمالی ابراهیم رئیسی محافظه کار تندرو، تأثیر قابل توجهی در مذاکرات در حال انجام با کشورهای بزرگ برای احیای توافقنامه برنامه هسته ای تهران داشته باشد،
اولین دور انتخابات برای انتخاب جانشین حسن روحانی، رئیس جمهور میانه رو، که با شش قدرت بزرگ (ایالات متحده ، انگلیس ، فرانسه ، روسیه ، چین و آلمان) توافق نامه برنامه هسته ای ایران را در سال ۲۰۱۵ بعد از سالها تنش و گفتگوهای دشوار امضا کرد، در تاریخ ۱۸ ژوئن برگزار خواهد شد.
این انتخابات همزمان با ورود تهران و طرفین توافق نامه از ابتدای آوریل به دور گفتگوهایی در وین در تلاش برای احیای آن پس از خروج آمریکا از آن در سال ۲۰۱۸ تحت ریاست جمهوری دونالد ترامپ رئیس جمهور سابق برگزار می شود. ایالات متحده که رئیس جمهور جدید آن، جو بایدن ابراز تمایل کرده است که به توافق برگردد، بدون ارتباط مستقیم با هیئت ایرانی، به طور غیرمستقیم در مذاکرات شرکت می کند.
تصمیم گیری در دست رهبر است
تحلیلگران بعید می دانند كه مذاكرات قبل از تاریخ انتخابات به نتیجه برسد انتخاباتی كه در آن رئیسی کاندیدایی دارای بیشترین شانس پیروزی است. اما آنها خاطرنشان می كنند كه تصمیم در مورد همۀ امور مربوط به پروندۀ هسته ای در ایران در سطحی بالاتر از ریاست جمهوری گرفته می شود، و در چارچوب سیاست کلی کشور قرار دارد که حرف آخر را در آن علی خامنه ای رهبر عالی ایران می زند.
کلمن ترمه، پژوهشگر فرانسوی و متخصص امور ایران در انستیتوی دانشگاه اروپا در فلورانس ایتالیا به خبرگزاری فرانسه گفت: “تصمیم برای حل و فصل پروندۀ هسته ای فراتر از رقابت بین جریانات سیاسی در ایران است، بلکه به تعادل بین تداوم نظام سیاسی برای بهبود بخشیدن به اوضاع اقتصادی داخلی وتمایل به حفظ وضعیت موجود” از نظر سیاسی مربوط می شود.
سخنگوی دولت ایران علی ربیعی روز سه شنبه در یک کنفرانس مطبوعاتی تأکید کرد که “پرونده هسته ای کانون اتفاق نظر در ایران است” و “بنابراین این پرونده با تحولات داخلی کشور ارتباط ندارد و توسط مقاماتی در سطح بالاتر مدیریت می شود”.
لغو تحریم ها در اولویت است
رهبر عالی ایران خط پایه ای مذاکره کنندگان ایرانی را در وین ترسیم کرد، آنجا که گفت: «اولویت برداشتن تحریم هایی است که ایالات متحده پس از تصمیم ترامپ برای خروج از توافق نامه مجددا علیه ایران اعمال کرد و این در چارچوب سیاست “حداکثر فشار” که توسط دولت وی در طول مدت ریاست جمهوری خود بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱ اعمال شد صورت گرفته است».
این توافق نامه که نام رسمی آن “برنامۀ جامع اقدام مشترک” (برجام) است و چارچوب قانونی آن با قطعنامه شماره ۲۲۳۱ شورای امنیت وضع شده است، لغو بسیاری از تحریمهای اعمال شده علیه ایران در ازای محدودیت فعالیتها و اطمینان از صلح آمیز بودن برنامه آن و عدم تلاشش برای تولید سلاح هسته ای را امکان پذیر ساخت.
اما ترامپ دوباره تحریم های شدیدی را اعمال کرد که تأثیر زیادی بر اقتصاد ایران و نرخ ارز داشت. در واکنش به خروج آمریکا، از سال ۲۰۱۹، تهران به تدریج از بسیاری از تعهدات اصلی خود در این توافق خارج شد.
در ماه های گذشته، تهران اقدامات دیگری را بعنوان بخشی از آنچه “اقدامات جبرانی” می نامد پس از خروج از برجام انجام داده است، زیرا کار بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی را محدود کرده و میزان غنی سازی اورانیوم را به ۶۰ درصد افزایش داد. باید دانست که این توافق نامه سقف غنی سازی را ۳.۶۷ تعیین کرده است.
مذاکرات وین عمدتاً بین تهران و سایر طرفهایی که هنوز بخشی از توافق نامه هستند در حال انجام است، در حالی که آن طرفهای دیگر توافق همراه با اتحادیه اروپا هماهنگ سازی بین هیئت ایرانی به ریاست عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه و هیئت آمریکایی به ریاست فرستادۀ ویژه برای ایران رابرت مالی را بر عهده گرفته اند.
احیای توافق هسته ای
برای بازگشت به توافق و لغو تحریم ها، شرطی که ایالات متحده گذاشته این است که ایران به احترام به تعهدات خود برگردد. ایران نیز به نوبۀ خود آمادگی اش برای پذیرفتن موجبات توافق را اعلام کرده به شرطی که واشنگتن همۀ تحریمهایی را که ترامپ مجدداً اعمال کرده است، لغوکند. طرفین تأیید کردند که در هفته های گذشته پیشرفت حاصل شده است، در همین حال اعتراف کردند که برای دستیابی به تفاهم هنوز تلاش بیشتری لازم است. موضوع برجام به خودی خود در اظهارات نامزدهای انتخابات، جای خود را باز کرد. آنها از جمله رئیسی پایبندی خودشان به این توافق را هر موقع که تحریم ها لغو شد ابراز کردند.
هنری روم ، تحلیلگر گروه پژوهشی «اوراسیا گروپ» گفت: «تهران خواهان احیای برجام است، زیرا، لغو تحریم ها یک نیاز استراتژیک برای ایران می باشد».
روحانی به ایرانیان قول داد که برای لغو تحریم ها تلاش کند، تحریمهایی که منعکس کننده یک بحران اقتصادی و اجتماعی شدید قبل از پایان دورۀ ریاست جمهوری وی است که از سال ۲۰۱۳ آغاز شد. وی تأکید کرد که گفتگوهای وین شاهد حل مسائلی اصلی با ایالات متحده بوده، اما وی اذعان داشت که احیای توافق قبل از پایان دورۀ ریاست جمهوری او نیاز به “یک اراده” ای دارد که تنها محدود به دولت او نیست.
روحانی قرار است در ماه اوت امسال سمت خود را به جانشین منتخب خود تحویل دهد.
اما حتی اگر این جانشین رئیسی باشد که وابسته به محافظه کاران تندرویی است که موضع محافظه کارانه ای نسبت به غرب از خود نشان می دهند و قبلاً نیز دولت روحانی را به دلیل وابستگی بیش از حد به این توافق مورد انتقاد قرار داده اند، تحلیلگران معتقدند که دولت جدید ایران خواهد کوشید تا مذاکرات وین را به نتیجه مثبتی برساند.
طبق یک مقاله تحلیلی که اخیراً توسط “گروه اوراسیا” منتشر شده است، رئیسی «حمایت خود را از بازگشت به توافق هسته ای ابراز می کند، و به احتمال زیاد وی پیگیری اجرای آن را به عنوان رئیس جمهور انجام خواهد داد».
این مقاله افزوده است: «رئیسی از بازگشت به توافق هسته ای منافع سیاسی مهمی بدست خواهد آورد». بویژه اینكه احیای آن «به احتمال زیاد منجر به افزایش مداوم رشد اقتصاد ایران خواهد شد افزایشی كه عمدتا ناشی از افزایش صادرات نفت خواهد بود». افزایش صادرات نفت درآمد مالی بیشتری را برای دولت او فراهم خواهد کرد که به آن دولت اجازه می دهد تورم را مهار کند و اثرات بحران اقتصادی و اجتماعی فعلی را کاهش دهد.
