گزارشات متعدد و مشاهدات اجتماعی در کشورهای مختلف نشان می دهد که در طی این مدت خشونت ها خانگی علیه زنان تا حدود سه برابر افزایش یافته، بر تعداد زنانی که بدست همسران یا شریک زندگیشان کشته شده اند، افزوده شده است.
هایده روش – تحلیل گر مسایل اجتماعی
بر اساس گزارش سازمان ملل همه گیری کرونا تاثیرات نامطلوبی بر شرایط اقتصادی و مالی کشورها داشته و منجر به رکود و نابودی مشاغل و کسب و کارهای بسیاری شده است. اما مشاغل غیررسمی و نیمه وقت طیف گسترده تری از نابسامانی و محو شدن را تجربه کرده اند. در کشورهای آسیب پذیر درصد بزرگی از زنان در اینگونه مشاغل اشتغال داشتند که همواره حمایتهای شغلی، امکانات بهداشتی و البته امنیت شغلی لازم را نداشتند. بحران کرونا منجر به از دست رفتن تعداد قابل توجهی از مشاغل و درآمد زنان شده و در نتیجه فقر و نابرابری جنسیتی را افزایش داده است.
سهم زنان از اخراج و بیکاری در بیشتر کشورهای جهان دو برابر مردان و مشخصاَ در ایران سه برابر بوده است. درصد قابل توجهی از کارکنان مشاغل کوچک، کارکنان هتل ها، رستوران ها و کافه ها و همچنین تعداد زیاری از خرده فروشان، خدمتکاران و کسانی که کارهای خانگی انجام می دهند زن هستند، که در ایام همه گیری کرونا یا کاملا تعطیل شدند یا از تعداد کارکنانشان به میزان وسیعی کاستند. بدین ترتیب بر میزان شکافِ فقر جنسیتی، که پیش از این هم در جهان وجود داشت، در ابعاد زیادی افزوده گردید.
و اما زنانی که بر سر کار باقی ماندند روسا و کارفرمایان ساعات کار بیشتر و یا مسئولیت ها دیگری را هم به آنان تحمیل کردند. و اینهمه در حالی بود که بیشتر مهد کودکها، مدارس و نیز مراکز مراقبت از سالمندان بسته شده بودند و در نتیجه نگهداری از فرزندان و مادر پدرهای مسن هم بر وظایف زنان افزوده شده بود.
بدیهی است که زنان سرپرست خانوار بدلیل نقش کلیدی و تعیین کننده شان در معیشت خانواده در صورت بیکاری یا حتی نیمه وقت شدن آسیب ها و صدمات بیشتری را متحمل می شوند. بسیاری از این زنان هنگام ابتلا به بیماری کرونا از ترس اخراج و از دست دادن دستمزدشان، بیماری را پنهان کرده و به کار ادامه دادند و بدلیل عدم مداوای لازم و استراحت جانشان را از دست دادند.
بیکاری مردان یا نان آوران خانواده و یا حتی کاهش درآمد خانواده هم نوع دیگری از فشار را بر زنان تحمیل کرد. آنان باید با بودجه کمتر و افزایش نرخ گرانی و تورم همچنان معیشت خانواده را تامین کرده، غذایی در سفره گذاشته و به نیازهای کودکانشان پاسخ هایی می دادند و در این میانه خودشان یا در انتهای لیست بودند یا اصلا جایی نداشتند.
از پیامدهای دیگر نابسامانی اقتصادی افزایش ترک تحصیل دختران و هم چنین ازدواج های اجباری بدلیل بیکاری و تنگدستی پدران بوده است. تعطیلی دبیرستانها و دانشگاهها و چشم انداز ناروشن یافتن کار و کسب درآمد موجب سوق دادن دختران بیشتری به سمت ازدواجهای ناخواسته و یا در سنین پایین شده است.
علیرغم آنکه زنان در بیمارستانها و مراکز درمانی و همچنین در خانواده و فامیل در خط اول مبارزه با کرونا، نظافت و ضدعفونی و نیز پرستاری و مراقبت از بیماران مبتلا بودند، اما در این عرصه هم حمایت و توجه لازم و درخور را دریافت نکردند.
گزارشات متعدد و مشاهدات اجتماعی در کشورهای مختلف نشان می دهد که در طی این مدت خشونت ها خانگی علیه زنان تا حدود سه برابر افزایش یافته، بر تعداد زنانی که بدست همسران یا شریک زندگیشان کشته شده اند، افزوده شده است. این آمار حتی در کشورهای اروپایی- مانند آلمان و انگلستان- که دولتها حمایتهای مالی به خانواده ها داده اند و مراکز و تشکلهای مراقبت از زنان به نسبت کشورهای دیگر دنیا بیشتر است هم، صدق میکند. آمار و اطلاعات در این زمینه به گونه ای ست که آنتونیو گوترش دبیر کل سازمان ملل از افزایش خشونت علیه زنان در این دوران ابراز نگرانی کرده است.
اگر چه همه گیری کرونا در ابعادی کنترل شده و شرایط آرام آرام بطرف بهبودی میرود، اما حضور و سایه اش همچنان در زندگی زنان و محرومان وجود دارد. زنان در تمام سویه های اوج این بحران حضور داشتند، جنگیدند، یاری رساندند و پا به پای مردان، چه بسا در مواردی بیش از آنان، مشکلات و مرارتهای این اپیدمی جهانی را تحمل کردند. اما سهمشان فقر، خشونت، کم توجهی و بی مهری بیشتر بود.
۱۶ تیرماه ۱۴۰۰ / ۷ جولای ۲۰۲۱
