در دنیای قدیم، ایرانیان و مردمان ممالک دیگر، جملهای مشهور درباره هرات میگفتند: «جهان اقیانوسی است و در این اقیانوس مرواریدی است و آن مروارید هرات است.»، مارکوپولو تاجر و جهانگرد ونیزی در سفرنامه خود که بیش از هفتصد سال پیش آن را نوشت، هرات را «فلورانس آسیا» توصیف کرد.
شهر تاریخی هرات، مرکز ساتراپی هریوا در ایران باستان، یکی از پارههای جدا شده از تن رنجور و زخمی ایرانزمین، یکی از مراکز فرهنگ و تمدن کهن ایرانی، و زادگاه چندین تن از شهریاران و بزرگان ایرانی، سقوط کرد و کنترل آن به دست وحوش طالبان افتاد.
امروز طالبان شهر تاریخی غزنی را هم تصرف کردند. شهر قندهار هم که نام آن در شاهنامه فردوسی آمده است، در آستانه سقوط قرار دارد. وحوش طالبان دیروز فیضآباد مرکز ولایت بدخشان را هم گرفتند.
تا چند هفته پیش، روش طالبان عمدتاً حمله و تصرف مراکز ولسوالیها (شهرستانها) بود، دو هفته است که آنها در حال تصرف مراکز ولایات (استانها) هستند. طالبان اکنون کنترل ۱۴ مرکز استان در افغانستان را در دست دارند. هدف بعدی طالبان در صورت تصرف، قندهار و جلالآباد، احتمالاً مزارشریف و کابل خواهد بود.
به نظر میرسد که متوقف کردن طالبان کاری بسیار سخت و شاید ناممکن باشد، شوربختانه آینده تاریکی در انتظار افغانستان است، اگر طالبان موفق به تصرف کابل نشوند، در آینده احتمالاً دو یا شاید سه دولت بر افغانستان مسلط خواهند شد که سازمانهای بینالمللی و اغلب کشورهای جهان، فقط یک دولت را به عنوان دولت رسمی افغانستان تلقی خواهند کرد. چیزی شبیه به سومالی. اگر این اتفاق نیفتد، طالبان بر تمام پهنه افغانستان مسلط خواهند شد.
اینکه طالبان علیرغم وجود چندین یگان ارتش و وجود نیروهای امنیتی و انتظامی پرتعداد در هرات و در کنار آن شکلگیری یک نهضت مقاومت به رهبری اسماعیلخان موفق به تصرف این شهر بزرگ میشوند، و اینکه با وجود ژنرال و جنگسالار کارکشتهای چون عبدالرشید دوستم، طالبان در شمال افغانستان به راحتی پیشروی میکنند و در قصر ژنرال دوستم در شبرغان و با لباس مارشالی او عکس یادگاری میگیرند، نیاز به بررسی دقیق و موشکافانه دارد. چرا بزرگان و دولتمردان افغانستان نتوانستند در این دو دهه، یک سیستم حکومتی روشمند و یک ارتش قدرتمند و منسجم درست کنند تا شهرها و روستاهای افغانستان را یکی پس از دیگری تسلیم طالبها نکنند؟!
این عکس را افراد گروه طالبان برای تحقیر عبدالرشید دوستم منتشر کردهاند، اینجا خانه عبدالرشید دوستم در شهر شبرغان مرکز ولایت جوزجان است که افراد طالبان وارد آن شده و عکس یادگاری در آن انداختهاند، یکی از افراد طالبان هم آن وسط لباس مارشالی دوستم را پوشیده است.
محمد محبی
