ترجمه از فریبا شیران عضو کارگروه زنان و برابری جنسیتی شورای مدیریت گذار
این دومین گزارش از وضعیت تبعیض جنسیتی در فرانسه است که سالانه توسط شورای عالی برابری HCE از زمان ثبت آن در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷ راجع به برابری زن ومرد تهیه میشود. هرگز تا این زمان واژه تبعیض جنسیتی و خشونت جنسی و جنسیتی مورد استفاده قرار نگرفته بود که دلایل آن بیشمار است.
جنبش من هم #ME TOO و نیز تعداد ۱۴۹ مورد زن کشی در سال گذشته بوسیله همسر و یا همسر قبلی باعث جلب توجه به این مشکل شد. همچنین وضع قوانین جدید قضایی مانند جرم انگاری بی حرمتی جنسیتی و آزار جنسی مسئله تبعیض جنسیتی را برجسته تر کرد.
در اولین بیانیه HCE در سال ۲۰۱۷ جنسیت گرایی را این گونه تعریف میکند:
“تبعیض جنسیتی یک نوع ایدئولوژی است که در آن یک جنس خود را برتر از جنس دیگر می داند و نیز مجموعه ای از رفتارهای بظاهر عادی نظیر شوخی و تمسخر تا بشدت ناگوار چون مرگ و تجاوز را در بر می گیرد که همگی اهدافی چون بی اعتباری، تحقیر و معیوب نشان دادن زنان و اعمال خشونت را دنبال می کنند که نوعی بیزاری از خویش به همراه ناهنجاری های روانی، جسمی و تغییرات رفتاری از آثار این گونه رفتارهای زن ستیزانه است.”
این چهارچوب قضایی و تعریف کاربردی جنسیتی که توسط HCE در اولین گزارش خود پیشنهاد داده بود نهایتا توسط شورای اروپا نیز پذیرفته شده است.
در این فرایند موضوعات جدید (زن کشی و غیره) که تاکنون فقط در حیطه خصوصی زنان گنجانده و دیده میشدند و جزو تابوهای جامعه محسوب میشدند، سر از فضای عمومی در آوردند. گزارشات انجام شده بر روی تبعیض جنسیتی توسط وزارت دادگستری و وزارت کشور درباره خشونت های صورت گرفته تماما به این نتیجه می رسند که :
- خشونت جنسیتی تماما توسط مردان علیه زنان انجام شده است.
- در تمامی جرم های جنایی ۸۷ درصد قربانیان زنان می باشند و ۹۱ درصد آنها توسط مردان انجام شده اند.
- از طرف ۹۹ درصد زنان با تبعیض جنسیتی درگیر هستند که در اشکال گوناگون تبعیض مانند تمسخر، خشونت کلامی و روانی همراه است.
نسل جدید زنان در فرانسه اعلام می کند که کمتر از نسل قبل قابلیت تحمل این تبعیض جنسیتی را دارد. ۹۲ درصد زنان جوان اعلام نمودند که “مسئله تبعیض جنسیتی یک مسئله و بحران درون جامعه ماست.”
در مرحله دوم این گزارش HCE بیشترین تحقیق و بررسی را در جهت یافتن نشانه های تبعیض جنسیتی و درجه تحمل جامعه و ارائه پیشنهادهای کاربردی حول سه محور زیر متمرکز نموده است:
- دنیای اشتغال
- دنیای رسانه ها
- دنیای سیاست
تبعیض جنسیتی در محیط کار
در اولین مرحله HCE توجه خود را به محیط های آموزشی (دانشگاه ها و مدارس عالی) معطوف نمود. جایی که مردسالاری نهادینه شده و تبعیض جنسیتی بشدت برقرار می باشد. بطوری که ۶3 درصد زنان در این محیط یا خود قربانی خشونت و آزار جنسی و یا شاهد این رفتار بودند و ۱۰ درصد هم قربانی تجاوزات جنسی بودند. هر چند که مسئولین این نهادها با وضع قوانین جدید و توصیه های کتبی فراوان سعی در کاهش این رفتار نمودند، اما همچنان این پدیده حضور دارد و کماکان فاصله زیادی بین گفتار و عمل موجود است.
آنچه که مربوط به محیط های کاری می باشد، تبعیض جنسیتی در فرانسه و در اروپا بسیار فراگیر است. بطوری که ۶۰ درصد زنان اروپایی اعلام نمودند در سال ۲۰۱۹ حداقل قربانی یک نوع رفتار خشن جنسی یا جنسیتی در محیط کارشان بوده اند. آخرین همه پرسی شورای عالی برابری شغلی بین زنان و مردان در سال ۲۰۱۶ نشان می دهد که ۸۰ درصد زنان در محیط کار بطور سیستماتیک با رفتار و یا تصمیمات تبعیض جنسیتی مواجه شده اند.
علیرغم تلاش و ایده های جدید در جهت قانونمند ساختن روابط زن و مرد در محیط های کاری و شرکت های خصوصی (بزرگ، کوچک و متوسط) از سال ۲۰۱5 به این طرف نتایج بدست آمده بسیار ضعیف می باشند. از جمله راهکارهای جدید می توان به پدیده “نه به تبعیض جنسیتی” در محیط کار اشاره کرد که منجر به تشکیل نهادی برای دریافت شکایات پرسنل مورد خشونت قرار گرفته شد. علیرغم تمامی تلاشها همچنان کمبود مراکزی برای پرسنل جهت تبادل تجارب و اطلاعات حاصله در این زمینه وجود دارد.
تبعیض جنسیتی در رسانه ها (مدیا)
رسانه ها مولد یک سیستم ارزشی و بوجودآورنده هنجارهای موجود جامعه هستند، حال آنکه تصویر زن ساخته و پرداخته شده در مدیا همواره دور از واقعیات موجود است. در سال ۲۰۱۹ سهم زنان از برنامه های تلویزیونی به ۴۲ درصد می رسد که آن هم فقط شامل ۲۹ درصد ساعات مفید رادیو و تلویزیون است. بیشتر برنامه های تلویزیونی با حضور فقط مردان انجام میشود. زمان حضور زنان همچنان بشدت نابرابر با مردان است. زنان و حتی زنان فعال در عرصه سیاست به شکل معرفه های کم اهمیت بعنوان متخصص در برنامه های تلویزیونی دعوت می شوند.
تحلیل HCE بر روی مسئله تبعیض جنسیتی روی برنامه های سرگرم کننده رادیو تلویزیونی این است که تصویری که از زنان در این قبیل برنامه های واریته و شوهای تلویزیونی ارائه میشود تصویری به غایت کلیشه ای است. حضور زنان بیشتر جهت بهتر نشان دادن مردان می باشد. تصاویر نشان داده شده از زنان همواره تصویر شخصیتی احمق، ضعیف و یا در رقابت با زنان دیگر است و در نهایت حالت اندام و بدن آنان و نه شخصیت و تفکر آنان مطرح است. مثلا در برنامه ملکه زیبایی فرانسه هر چند که سعی شده تا مدارک تحصیلی آنان نیز جزو ویژگی های کاندیداها گنجانده شود اما همچنان اندام سکسی و ظاهر فریب دهنده آنان مورد توجه هیئت ژوری قرار می گیرد و امتیاز بهتری کسب می کند.
جهت رسیدن به برابری نسبی میان زن و مرد در محیط رسانه ها HCE پیشنهاد می کند که یک نهاد رسمی نظارتی با وضع قوانین جدید تشکیل شود و تمامی رسانه ها را در استفاده مساوی از حضور زنان و مردان در تمامی برنامه ها مجبور کند.
تبعیض جنسیتی در محیط سیاسی
دنیای سیاست علیرغم دستاوردهای چشمگیر اصل “برابری، علیرغم محدودیت های قانونی” همچنان به مانند یک محیط حفاظت شده مردانه عمل می کند. مردان سیاسی با برشمردن زنان بمانند اضافات کم بها، بی صلاحیتها و … رفتاری پدرسالارانه و غیر مدنی در مقابل آنان داشته و دارند. زنان سیاسی در مواجهه با خشونت های جنسی و جنسیتی مردان سیاسی و رفتار غیرقابل مهار آنان دست از تلاش برای بدست آوردن قدرت برابر در آینده بر نمی دارند. با وجود قوانین برابری طلب، تعداد کاندیداهای مرد در انتخابات مختلف بطور چشمگیری بیشتر از زنان می باشد. ۸۴ درصد شهرداران و ۹۲ درصد از اعضای شوراهای منطقه ای مرد می باشند.
HCE برای مقابله با تبعیض جنسیتی پیشنهادات زیر را ارائه می کند:
- تضمین یک بودجه سالانه از سوی دولت جهت بررسی افکار عمومی در رابطه با تبعیض جنسیتی
- قرار دادن یک روز ملی در مبارزه با تبعیض جنسیتی برای بسیج جامعه مدنی و نهادهای سیاسی در محیط های کاری و تخصیص یک جایزه سالانه برای مبارزه با تبعیض جنسیتی که هر سال اعطا خواهد شد.
- سیستماتیزه کردن مبارزه بر علیه تبعیض جنسیتی در تمامی نهادهای اجتماعی-آموزشی و ایجاد حساسیت آنان به این موضوع.
- حمایت مالی برجسته و قابل ملاحظه از اشخاص، فعالین مدنی و گروه هایی که مبارزه بر علیه تبعیض جنسیتی و خشونت جنسی را در جامعه به عهده گرفته اند.
- کمک به ایجاد شرایط برابر در تمامی ادارات و وزارت خانه ها در جهت رعایت برابری زن و مرد
- در جوامع کاری پرورش ایده برابری در نهادهای آموزشی و حرفه ای
- شروع آموزش بدون هرگونه کلیشه سازی جنسیتی از سنین پایین در مدارس
- ارائه حمایت دولتی در مدارس عالی و حرفه ای برای ایجاد محیطی برابر برای زنان و مردان
- تشکیل یک نهاد قضایی به منظور اطلاع رسانی به افراد جامعه در صورت مشاهده رفتار، گفتار و کردار جنسیتی و ایجاد قوانین جزایی در محیط های آموزشی-شغلی و حمایت قانون در پیگیری خاطیان و مجرمان ( مانند اضافه نمودن ماده قانونی مبنی براتهام بی حرمتی جنسیتی به قانون جنایی فرانسه).
- درخواست از اداره کار برای برنامه ریزی یک دوره آموزشی اجباری در رابطه با رفتار و کردار تبعیض آمیز جنسیتی در محیط کار در جهت وضع قوانین ویژه علیه خشونت های جنسیتی
- در نظر گرفتن درآمد حداقلی برای کسانی که در رابطه با این قوانین از کار اخراج می شوند.
- فاش نمودن هویت شرکت هایی که در آنها اعمال تبعیض آمیز جنسیتی انجام گرفته وهیچگونه اقدام قانونی بر علیه متخلفین انجام نداده اند و پیگیرد قانونی این موسسات طبق اصول و قوانین.
- اجباری نمودن پیشگیری و مبارزه بر علیه خشونت های جنسی و جنسیتی از نظر تساوی حرفه ای بین زنان و مردان در چهارچوب امنیت و سلامتی در محل کار
- به موجب قانون دولت مکلف است هر سه سال یکبار به مجلس در مورد ارزیابی مقررات قانونی شرکت ها تحت عنوان مبارزه با خشونت جنسی و جنسیتی گزارش ارائه دهد.
- درخواست از اداره کار جهت تهیه برنامه های آموزشی برای مقابله با خشونت های جنسیتی
- در قراردادهای کاری این ماده گنجانده شود که مدارس و دانشگاهها بایستی در مورد مقابله با خشونت های جنسی و جنسیتی از آموزشهای لازم برخوردار شوند.
- درخواست از شرکت های کاری در ارائه گزارش از وضعیت محیط کاری در رابطه با مسئله خشونت جنسی و جنسیتی هردو سال یکبار.
- کمک های مالی جهت ایجاد شبکه های اجتماعی برای اطلاع رسانی همه شرکت های کاری در رابطه با خشونت های جنسی و جنسیتی
- رسانه ها برای ایجاد یک برنامه درازمدت در شرکت های دولتی برای بالا بردن تعداد کارگردانان زن و متخصصین سمعی و بصری زن موظف هستند.
- تعهد کتبی تمامی کانالهای تلویزیونی که شوهای رئالیتی تولید می کنند در احترام گذاشتن به قوانینی که نهادهای نظارتی ایجاد نموده اند.
- نهادن یک ماده قانونی سمعی و بصری و تشدید نقش نهادهای نظارتی در رابطه با اعمال خشونت جنسی و جنسیتی در برنامه های رادیو و تلویزیون.
- درخواست دولت از پارلمان جهت ارائه یک گزارش هر پنج سال یکبار در باره نقش زنان در برنامه های سمعی و بصری رادیو و تلویزیون ونیز نشریات.
- تمامی قوانین سمعی و بصری بایستی شامل فضای مجازی و فعالین آن بشود. تضمین برنامه هایی که حاوی کلمات یا تصاویر تحقیرآمیز علیه زنان نباشند و تصاویر کلیشه ای از زنان ارائه ندهند و عاری از تعصبات جنسیتی باشند.
- مشروط کردن بودجه عمومی برای هماهنگ کردن در احترام شان و تصویر زنان و بطور گسترده تر بازی های ویدئویی و خلاقیت های دیجیتالی و سینما و انیمیشن
- ایجاد قوانین برابری در مجامع پارلمانی (مجلس ملی و سنا) به مناصب نایب رئیس مجامع و انتصاب سیستماتیک کمیسیون های مجلس. انتخاب گزارشگران مشترک زن و مرد در پیشنهاد و ارائه قوانین
- تامین مالی احزاب سیاسی بر اساس معیارهای برابری زن و مرد
- اضافه نمودن محاسبات و تاکید بر الزام برابری زن و مرد در مقامات اداری احزاب و کمیته های نامزدی
- توازن مجدد اختصاص هیئت ها و مسئولیت های اداری بین زن و مرد منتخب در مجامع محلی
- گسترش ماموریت های HCE برای شفاف سازی زندگی اجتماعی در مورد احترام به اخلاق در سیاست برای مبارزه با خشونت مبتنی بر جنسیت و تمایلات جنسی در دنیای سیاست
- تعیین مجازات عدم صلاحیت برای یک مقام منتخب محکوم به خشونت جنسی و جنسیتی
- تهیه گزارش سالانه توسط رادیو و تلویزیون فرانسه برای اندازه گیری میزان استفاده از کلیشه های جنسیتی
- انتشار یک بررسی و برآورد آماری از زمانی که در کمپین های انتخاباتی به زنان و حضور آنان تعلق می گیرد.
ترجمه و خلاصه گزارش از فریبا شیران عضو کارگروه زنان و برابری جنسیتی شورای مدیریت گذار
منبع: rapport_etat_des_lieux_du_sexisme_2019.pdf (haut-conseil-egalite.gouv.fr)
