نمایندگان جمهوری اسلامی در مذاکرات احیای برجام در وین دو سند جدید در رابطه با «رفع تحریمها» و «فعالیت های هسته ای حکومت ایران» به طرفهای مذاکره وین ارائه کرده اند.
پیگیری یک سیاست جدید از سوی رژیم ایران، پس از انتخاب رئیسی به ریاست دولت اسلامی و ترکیب جدید تیم مذاکره کننده ایرانی، برای طرفهای دیگر مذاکره کننده قابل پیش بینی بودند. اما ظاهرا محتوای این دو سند جدید، آن اندازه متفاوت با نتایج مذاکرات پیشین در وین متفاوت هستند که راهی جز شروع مجدد مذاکرات از نقطه صفر باقی نگذاشته است.
اخبار و گزارشات غیر رسمی حاکی از اختلاف نظر جدی در بین کشورهای اروپایی پیش آمده و حتی گفته می شود که نمایندگان کشورهای اروپایی قصد دارند برای مذاکره با دولت های متبوع خود به کشورهای خود باز گردند.
محتوای دو سند جدید ارائه شده از سوی نمایندگان جمهوری اسلامی منتشر نشده است، اما می توان حدس زد که بر اساس شروط رهبری جمهوری اسلامی از جمله رفع کامل تحریمها و نیز آغاز غنی سازی ۲۰ درصدی اورانیوم در فردو، شرایط مورد نظر جمهوری اسلامی در این دو سند جدید، به گونه ایست که احتمال موفقیت مذاکرات احیای برجام را در چند روز آینده بسیار کم کرده است.
در همین رابطه مقامات آمریکایی میگویند که با پیشرویهای هستهای اخیر ایران از جمله غنی سازی اورانیوم جدید، عملا راه بازگشت به برجام مسدود شده است و منفعتی در احیای آن دیده نمی شود، که برجام قرار بود فعالیتهای هستهای را محدود کند.
از سوی دیگر جمهوری اسلامی خواسته است که امریکا تضمین دهد که از بار دیگر از برجام خارج نخواهد شد، تضمینی که در چهارچوب نظام سیاسی امریکا غیر ممکن است.
بنظر می رسد که برای طرفهای مذاکرات وین، بویژه جمهوری اسلامی و امریکا، این واقعیت پذیرفته شده است که برجام ۱ عملا به تاریخ پیوسته و اگر هم قرار است توافقات جدیدی بدست آید باید در کادر برجامی دیگر بدست آید. در این میان طرفهای اروپایی و چینی و روسی با توجه به منافع خود حداکثر تلاش خود را بکار می بندند که برجام ۱ احیا شود و هم جمهوری اسلامی به توافقات برجام ۱ بازگردد و هم امریکا تحریمهایی که دولت ترامپ وضع کرد تعلیق نماید. آرزوهایی که با توجه به شرایط جدید سیاسی در ایران و امریکا هرگز نمی تواند محقق شود.
از جمله شرایط جدید سیاسی در امریکا وضعیت متزلزل دولت بایدن و فشارهای بیش از حد جمهوری خواهان به دولت او است. «همزمان با برگزاری مذاکرات احیای توافق هستهای موسوم به «برجام»، بیست و پنج عضو جمهوریخواه کنگره آمریکا در نامهای به جو بایدن، رئیسجمهوری این کشور نوشتند که از لغو هرگونه تحریمی علیه ایران جلوگیری خواهند کرد.در این نامه که نسخهای از آن به دست «واشینگتن فریبیکن» رسیده است، کاخ سفید متهم شده که اطلاعاتی را از اعضای کنگره پنهان کرده و به درخواست آنها مبنی بر ارائه جزئیات درخصوص ماهیت مذاکرات با ایران پاسخ نداده است.آنها در این زمینه نوشتهاند: «ما در این نامه به شما یادآوری میکنیم که ایجاد روابط با کشورهای خارجی و اعمال تحریمهای اقتصادی در محدوده تواناییهای کنگره قرار دارد.»دولت جو بایدن این هفته وارد مذاکراتی غیرمستقیم با ایران شد. خواسته اصلی تهران در این مذاکرات، لغو تحریمهای ایالات متحده علیه این کشور است.
امضاکنندگان این نامه هشدار دادهاند که اگر در انتخابات میاندورهای سال آینده پیروز شوند، از هرگونه لغو تحریمی علیه ایران جلوگیری خواهند کرد. قانونی نیز در مجلس سنای آمریکا در فوریه سال جاری ارائه شد که ایالات متحده را از عضویت مجدد در برجام منع میکند.»
در ایران نیز پس از دولت رئیسی و حضور قوی نظامیان و تندروهای جناح اصولگرا در نظام سیاسی و اداری کشور و نیز با توجه به اینکه جمهوری اسلامی عملا قادر است که حداقل های مورد نیاز کشور را از طریق فروش مخفیانه نفت به چین و نفت تامین کند، تا مادامی که قدرت سرکوب و کنترل خود را بتواند حفظ کند، جمهوری اسلامی حاضر به دادن امتیازهای جدید و یا توقف برنامه های غنی سازی اورانیوم نباشد، حتی تهدید کرده است که قصد دارد اورانیوم را تا سقف ۹۰ درصد غنی نماید.
نگرانی اصلی دولت امریکا و اسراییل نزدیک شده جمهوری اسلامی به نقطه فرار اتمی چند روزه است. از این نظر بن بست در دور جدید مذاکرات احیای برجام در وین، که احتمال آن بالا است، بیش از هر زمانی تهدید حملات اسراییل به مراکز اتمی ایران و آغاز یک جنگ سراسری در خاورمیانه را جدی تر کرده است.
