ابعاد کودک‌همسری در ایران چقدر است؟

آمارهای رسمی در ایران نشان می‌دهند طی ۸ سال گذشته بیش از یک پنجم ازدواج‌های ثبت شده در ایران بر اساس معیارهای بین‌المللی مصداق کودک‌ همسری بوده‌اند.

در فاصله سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۹ بیش از ۵ میلیون ازدواج در دفاتر ثبت احوال ازدواج ثبت شده، در سال‌های ۹۲ تا ۹۹ در ۱,۰۷۷,۴۴۹ مورد سن دختر و در ۱۲,۵۵۰ مورد سن پسر کمتر از ۱۸ سال بوده است. به عبارتی هر ۵ ازدواج رسمی، دست‌کم یک مورد مصداق کودک‌همسری است.

در یک چهارم ازدواج‌های زیر ۱۸ سال سن دختر ۱۴ سال یا کمتر بوده است. مجموع ازدواج دختران در سال‌های ۹۲ تا ۹۹ نزدیک به ۲۷۵ هزار مورد است. با اینکه قانون مدنی شرایط ازدواج دختران زیر ۱۳ سال را مشروط به «رضایت ولی» و «مصلحت دادگاه» کرده، اما در ۸ سال گذشته حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ واقعه ازدواج در ایران رسما به ثبت رسیده است.

طبق آمار رسمی سال ۱۳۹۹ بیشترین آمار ازدواج کودکان دختر، چه از نظر تعداد و چه از نظر نسبت ازدواج در استان‌های شرق و شمال شرقی و شمال غربی و سیستان و بلوچستان ثبت شد.

استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان شمالی، خراسان رضوی، زنجان و استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل بالاترین نسبت ازدواج دختران زیر ۱۸ سال را در ایران دارند.

نسبت ازدواج زیر ۱۳ سال نیز در استان‌های زنجان، آذربایجان شرقی، همدان، خراسان رضوی و سیستان و بلوچستان با اختلاف قابل توجهی بیش از سایر استان‌ها است.

بیشترین ازدواج ثبت شده دختران زیر ۱۸ سال در شهرستان‌های مشهد، اهواز، تبریز، زاهدان، اردبیل، قم، تربت جام، نیشابور، ارومیه و بجنورد رخ داده که در سال ۱۳۹۹ بالاترین آمار ازدواج دختران زیر ۱۸ سال در آنها ثبت شده است. بالاترین آمار ازدواج دختران زیر ۱۳ سال نیز در شهرستان‌های خدابنده، بستان‌آباد، قوچان، زاهدان و ملکان به ثبت رسیده است.

در سه شهرستان سرعین، زاوه و بستان‌آباد در بیش از نیمی از ازدواج‌های ثبت شده سن دختر کمتر از ۱۸ سال بوده است. سرعین و بستان‌آباد و خدابنده رکورد ازدواج زیر ۱۵ سال دختران را نیز در اختیار دارند. در ازدواج‌ دختران زیر ۱۳ سال هم بالاترین نسبت به کل ازدواج‌ها مربوط به شهرستان‌های بستان‌آباد، خدابنده و ملکان است.