مذاکرات که شروع شد و بعد از آن برای مدتها، مقامات میگفتند که هیچ نوع مذاکره و یا تماس مستقیم و غیر مستقیمی با آمریکا نخواهیم داشت و تنها با 1+4 مذاکره میکنیم؛ موضعی که اساسا با شروع مذاکرات در تناقض بود؛ به این علت که این مذاکرات پس از آن آغاز شد که هم اروپاییها و هم چین و روسیه به عنوان شرکای برجام در طول چهار سال پس از خروج آمریکا از این توافق نتوانستند و یا نخواستند خلا این خروج را پر کنند و برای جبران تحریمها کاری برای ایران انجام دهند که اگر عکس آن کاری انجام داده بودند، مذاکرات وین اساسا سالبه به انتفاء موضوع میشد و لزومی نداشت.
از این رو، کوچک و بزرگ میدانستند که مذاکرات وین در اصل مذاکره به شکل غیر مستقیم با آمریکا به عنوان طرف اصلی برجام است. اما حالا خود همین مقامات تاکید میکنند که مذاکره با طرفهای اروپایی به نقطه توافق رسیده است و تنها یکی دو مشکل مانده که از طریق نماینده اتحادیه اروپا در حال تبادل پیام با آمریکا (مذاکره غیر مستقیم) برای حل آنها هستیم. خوب اولا بر اساس همان موضعی که تاکید داشت تنها طرف مذاکره کننده ما اعضای برجام به ویژه اروپاییها هستند نه آمریکا، وقتی با این اعضا توافق برای احیای برجام حاصل شده، چرا اجرا نمیشود و تحریمها برداشته نمیشوند؟ ثانیا گفته میشد که آمریکا هیچ کاره مذاکرات است و طرف ما نیست، حالا پس چرا سرنوشت مذاکرات یک ساله وین، رفع تحریمها و در کل احیای برجام به مذاکره غیر مستقیم با آن برای حل یکی دو مشکل باقیمانده گره زده میشود؟
یعنی حتما باید به این نقطه رسید تا متوجه شد که طرف اصلی برجام کیست؟ شاید گفته شود از اول هم میدانستیم طرف اصلی برجام و مذاکرات احیای آن، آمریکاست. پس دلیل این همه تاکید بر این که هیچ نوع مذاکره و تماس مستقیم و غیر مستقیمی با آمریکا نخواهیم داشت چه بود؟ احتمالا گفته شود برای مصرف داخلی و ساکت کردن مخالفان مذاکره با آمریکا و لو در شکل غیر مستقیم آن یا نقد رقبا و با هدف تنازع قدرت بوده است.
اولا یعنی این مخالفان تا این حد از درک و فهم نازلی برخوردار بودند که متوجه نشوند مذاکره در اصل با کیست؟ و ثانیا یعنی حالا که علنا گفته میشود در حال مذاکره غیر مستقیم با آمریکا هستیم، این سبب منتفی شده است؟ و یا مخالفان از دست مخالفت خود برداشتهاند؟ هر دو حالت را بعید میدانم. واقعیت این است که چنین مواضعی که کم هم نیستند، دلیل منطقی وعقلایی روشنی ندارد و تکرار و عمل بر خلاف آنها جز اعتمادسوزی بیشتر نتیجهای ندارد.
گاهی وقتها هست که طرفهای مختلف یک منازعه یا مشکل ابتدا مواضعی سفت و سخت اتخاذ میکنند که بتوانند از یکدیگر امتیاز بگیرند و بعدها ممکن است این مواضع کاملا تغییر کنند که این امری طبیعی است. اما بحث پیشگفته متفاوت است و این قاعده بر آن منطبق نیست. بالاخره طرف آمریکایی به وین آمده و در هتل دیگری مستقر شده بود و هم خود این طرف و هم طرفهای دیگر و هم ایران میدانستند که قرار است مذاکرات به شیوه غیر مستقیم صورت گیرد.
