مشکل پایه ای خاورمیانه آن است که هنوز تبدیل به یک منطقه نشده است. اینجا تنها یک قلمرو ژئوپولیتیک است و هنوز ۱۶ ملت–دولت خاورمیانه نتوانسته اند با همگرا کردن ساختار سیاسی- امنیتی- اقتصادی، اینجا را به یک منطقه کامل ژئوپولیتیک تبدیل کنند.
ساختار چند قدرتی خاورمیانه، شامل ایران ، ترکیه، اسراییل، عربستان سعودی و مصر و نبود یک ابرقدرت منطقه ای، زمینه و بستر اصلی شکنندگی اش را فراهم آورده است. سائول برنارد کوهن در این زمینه نوشته است:
“فقدان واحدهای ژئوپولیتیک منطقه ای باعث می شود تا استفاده موثرتر از منابع انسانی و مادی از طریق مکانیسم های مشارکت و تبادل محدود گردد”.
به سخن دیگر،، مشکل اینجاست که اولا در این قلمرو ژئوپولیتیک، یک ابرقدرت منطقه ای مانند هند (در شبه قاره) ، استرالیا (در قیانوسیه) برزیل( در آمریکای جنوبی) وجود ندارد؛ دوم آن که ملت های خاورمیانه از ارائه الگویی موزاییکی منطقه ای ، مانند آن چه کشورهای آسیای جنوب خاوری (ASEAN) و اروپا (اتحادیه اروپا) موفق به تشکیل آن شده اند، عاجز مانده اند. سوم آن که به دلیل نبود تنوع تولیدی ، مبادلات تجاری ضعیفی بین آن ها برقرار است. در واقع این بزرگترین اقتصادهای جهان هستند که شرکای تجاری عمده این کشورها محسوب می شوند.
به هر روی ،،با وجود تنوع بخشی امارات ، ترکیه و اسرائیل به اقتصادشان و نیز همگرایی امنیتی اعراب- اسرائیل و دور شدن روسیه از این قلمرو ، به دلیل تمرکز بر خاور اروپا ، احتمال تکوین نطفه منطقه ای ژئوپولیتیک در ابعاد کوچک برای خاورمیانه دور از دسترس نخواهد بود. پیمانصلح ابراهیم، نوسازی فرهنگی در عربستان، کاهش تنش بین ترکیه- مصر ، ترکیه- اسرائیل و ترکیه – عربستان ، شاید نویدگر شتابگیری تشکیل الگوی موزاییکی ژئوپولیتیک باشد.
تلگرام نویسنده
