در همه درازای جنگ سرد ، محاصره و تهدید کالنینگراد برای آغاز جنگ گرم بزرگ کافی بود. ولی امروزه کشور بس کوچک لیتوانی که تا ۱۹۹۰ در واقع استانی از اتحاد شوروی محسوب می شد، با قدرت اعلام کرده مسکو برای دسترسی زمینی به این استان ، تنها حق حمل کالاهای دارویی- خوراکی را داراست و لاغیر؛ ناتو هم از این تصمیم پشتیبانی کرده است.ضمن این که آمد و شد از مسیر دریایی نیز باید تابع همین شرایط و ضوابط می باشد. کالنینگراد کجاست و از دیدگاه ژئوپولیتیک چه جایگاهی دارد؟
استان کالینینگراد همچون مدوژیه- سانکووا یکی از دو برونگان فدراسیون روسیه است که فاقد پیوند خشکی با سرزمین اصلی روسیه اند. این استان به عنوان کوچکترین بخش اداری-سیاسی روسیه جزو ناحیه فدرالی شمال غربی فدراسیون به شمار می رود. کالنینگراد از باختر توسط لهستان و از خاور توسط لیتوانی در بر گرفته شده و از شمال نیز دارای کرانه باریکی با بالتیک است. شهر کالنینگراد مرکز و بزرگترینکانونجمعیتی این استان است.
این شهر که پیشتر کونیگسبرگ نام داشت، پایتخت پروس شرقی بود. زادگاه و موطن نام آورانی چونان:امانوئل کانت ،کریستین گلدباخ، ،گوستاو کیرشهف،داوید هیلبرت، آرنولد زومرفلد، اتو براون ، کته کولویتز، هانا آرنت، گرهارد بارکهورن و لودمیلا پوتینا. پس از جنگ دوم به اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی و جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه پیوست.
طی جنگ سرد، این استان برونگان شوروی به دلیل استقرار ناوگان بالتیک این ابرقدرت، نقطه ای استراتژیک شمرده می شد و ورود به آن برای شهروندان دیگر ملل و بلکه بیشتر اتباع شوروی ممنوع بود. پس از فروپاشی شوروی ، باز هم کالنینگراد اهمیت ژئواستراتژیک خود را به عنوان نقطه ای تمرکزی برای تهدید آفندی در برابر اعضای اروپایی ناتو حفظ کرد. حتی از آغازهای دهه نخست سده ۲۱، روسیه تهدید کرد که چنان چه سامانه پدافند موشکی ایالات متحده آمریکا در اروپا مستقر شود، روسیه نیز کالنینگراد را به محور و پایگاهی برای استقرار موشک های کوتاه و میان برد تبدیل خواهد کرد.تهدیدی که طی بیش از گذشت سه ماه از جنگ اوکراین، هر روز جدی تر می شود.
در چنین صورتی تیر رس زمانی- مکانی هیچکدام از اعضای اروپایی ناتو از موشک های روسی بیش از ۳ دقیقه نخواهد بود به گونه ای که آلمان، لهستان، جمهوری های سه گانه بالتیک و چک و اسلواک ، تنها فرصتی ۷ تا ۱۱ ثانیه ای برای پدافند در برابر حمله موشکی از کالنینگراد خواهند داشت.
فاصله مستقیم کالنینگراد با لبه مرزی روسیه که از لیتوانی می گذرد، کمتر از ۲۶۰ کیلومتر است. ولی این فاصله تا مسکو بیش از ۱۲۵۰ و با برلین ۷۵۰ کیلومتر است. به دلیل نزدیکی جغرافیایی و نیز نبود پیوند زمینی با روسیه، بیشترین تعامل ۴۵۰ هزار شهروند روسی کالنینگراد با آلمان است. به گونه ای که بیشتر وسایل نقلیه شخص و نیز لوازم خانگی مردم آلمانی است. چرا که ارزانتر ، با کیفیت تر و هزینه حملشان از آلمان نسبت به روسیه بس کمتر است. به گونه ای که فاصله ریلی تا ویلموتس پایتخت لیتوانی کمتر از ۶ ساعت است. در حالی که این فاصله تا مسکو چند برابر است.
به هر روی کالنینگراد برای مسکو از چند منظر دارای اهمیتی حیاتی است:
۱- نقطه اصلی استقرار ناوگان دریایی بالتیک روسیه است؛
۲- کوتاهترین فاصله برای تحرک نظامی علیه ۱۷ کشور از ۳۰ عضو اروپایی ناتو است؛
۳- پایگاه اصلی برای نظارت، کنترل، ردیابی و در کل رصد ناوگان دانمارک، لهستان، جمهوری های بالتیک ،آلمان و نیز فنلاند و سوئد است؛
به گمانم اهمیت پاسداری از موقعیت و جایگاه کالنینگراد برای روسیه، بیش از اوکراین است. حال باید دید ، ولادیمیر پوتین تمرکز و حساسیت مناسب برای این منطقه را به خرج خواهد داد؟ به نظرم توانایی ارتش روسیه برای مقابله با طرح و برنامه محصورسازی کالنینگراد از سوی لیتوانی ، چندان بالا و معتیر نخواهد بود.
کانال نویسنده
