جمهوری اسلامی با دولتهای همسایه پیمانهای استراتژیک ندارد
شوربختانه طی چند دهه اخیر، جغرافیدانان ایرانی بیشتر بر ویژگی های برتر ایران تکیه کرده و در قالبی زیاده گوسان (مبالغه) این برتری های فرضی را به رخ شهروندان و بیگانگان کشیده اند. در اینجا می کوشم ضعف های استراتژیک ایران را مرور کنم. منظور ان ویژگی هایی است که در بقا ، یکپارچگی و امنیت درازمدت ایران تاثیر گذار بوده و چه بسا آن ها را تحت تاثیر قرار می دهند:
۱- انزوای فرهنگی-زبانی
دور تا دور ایران، ملت های عرب ، ترک و ترکمن و قزاق، ارمنی، هندی (اردو-پنجابی) ، روس و پشتون مستقرند. در فضای نزدیک پیرامونی ایران ، تنها روزنه های باریکی برای امتداد فرهنگی-زبانی ایرانیان وجود دارد. در بیشتر این فضا ایرانیان دچار انزوا هستند؛
۲- انزوای فرهنگی-مذهبی
در بیشتر ۳۶۰ درجه پیرامونی ایران ملت-دولت های سنی(جنفی، مالکی، حنبلی ) اباضی، مسیحی (ارتدکس) مستقرند. تنها روزنه کوتاهی در باختر و شمال باختری با اکثریت مردم ایران هم مذهب هستند. با این تفاوت که جمهوری آذربایجان(و نخجوان) سکولار بوده و فاقد سوگیری مذهبی اند:
۳- انزوای دفاعی-امنیتی
جمهوری اسلامی ایران با هیچ کدام از ۱۵ دولت همسایه پیمان استراتژیک دفاعی ندارد. سهل است که با شماری از آن ها دارای نقار ، مناقشه و بلکه منازعه بوده است؛
۴- انزوای اقتصادی
جمهوری اسلامی ، به جز سازمان همکاری اقتصادی(اکو) ، که در مجموع فشل و ناکارآمد است، با هیچکدام از همسایگان دارای پیمان درازمدت و استراتژیک اقتصادی نیست؛
۵- انزوای سیاسی
جمهوری اسلامی با هیچکدام از ۱۵ کشور همسایه دارای پیمان استراتژیک سیاسی نیست. عضو شورای همکاری خلیج فارس، سازمان ملل ترک ، مشترک المنافع و….نیست.
کوتاه آن که جمهوری اسلامی از دیدگاه ساختاری ، پس از امارت اسلامی افغانستان، منزوی ترین دولت منطقه به شمار می رود. چنین موقعیتی برای دولتی که بر اساس اصول ۱۱، ۱۵۳ و….داعیه همراهی، همکاری ، هماهنگی و تشریک مساعی در نظام جهانی را دارد، زیبنده نیست. سهل است که تداوم و رشد انزوای کنونی ، برای اهداف پنجگانه ملی خرد کننده است.
(استقلال، یکپارچگی ملی، یکپارچگی سرزمینی، توسعه و پاسداری از میراث تاریخی-فرهنگی، اهداف پنجگانه ملی محسوب می شوند.)
کانال نویسنده
