امضای کارزارهای مختلف به رفتار جمعی کمک میکند
کنشگری آنلاین در جامعه ما موافقان و مخالفان زیادی دارد و این امر با افزایش مشکلات اقتصادی تشدید شده است. در این میان برخی از کاربران در شبکههای اجتماعی، راهاندازی کارزارهای آنلاین در اعتراض به موضوعات مختلف در کشور را امری بیفایده عنوان میکنند و معتقدند که امضای کارزارهای اعتراضی بیفایده است و «خانه از پایبند ویران است؛ خواجه در بند نقش ایوان است».
این نظرات و موافقتها و مخالفتها، در ادبیات پژوهشی نیز ظهور و بروز داشته است. «اسلکتیویسم» عنوانی است که منتقدان هر نوع کنشگری آنلاین، اعم از توئیت زدن، استوری گذاشتن و امضای آنلاین یک کارزار، به این نوع از کنشگری نسبت میدهند. یکی از این منتقدان در مورد این نوع از کنشگری میگوید: «اسکتیویسم در واقع شیوه ایدهآل فعالیت برای یک نسل تنبل است؛ وقتی میتوان در فضای مجازی کمپین تشکیل داد، چرا خودمان را با خطر اعتصاب، دستگیری، درگیری با پلیس یا شکنجه مواجه کنیم؟» (موزوف، 2009).
این سخنان از جانب یکی از منتقدان کنشگری آنلاین، به خوبی نشان میدهد که چرا اتفاقا این نوع از کنشگری میتواند مفید باشد؛ چون به ما کمک میکند تا ضمن بیان اعتراض و مطالباتمان، خطر درگیری با پلیس و دستگیری را به جان نخریم. مالکوم گلَدوِل (Malcolm Gladwell) یکی از دیگر از منتقدان کنشگری آنلاین، در مورد این نوع از کنشگریها میگوید: کنشگران فیسبوک و توئیتر فقط در حالتی موفق خواهند بود که به مردم «برای فداکاری واقعی» نیاز نداشته باشند (گلدول، 2010: 45).
این سخن گلدول صحیح است. او اگرچه این سخن را در نقد کنشگری آنلاین بکار برده است، اما اتفاقا او دارد بر مزیت این نوع از کنشگری سخن میگوید. او دقیقا دارد بر این امر تأکید میکند که بدون نیاز به یک فداکاری واقعی و دستشستن از جان و مال، میتوان کنشگری کرد. چرا باید برای اعتراض به یک سیاسی غلط یا بیان یک درخواست، «فداکاری» کرد؟این نوع از کنشگری، علیالخصوص در جوامعی که تجمعات خیابانی چندان تحمل نمیشود، اتفاقا کارکرد بیشتری دارد.
🔹برخلاف آن که گفته میشود ایران سوئیس نیست و امضای کارزار در ایران فایدهای ندارد، اتفاقا به نظر میرسد این نوع از کنشگری در جوامعی مثل ایران مهمتر از جوامعی مثل سوئیس است. چون در کشوری مثل سوئیس، مردم برای بیان شدیدترین اعتراضات خود نیز به راحتی میتوانند به خیابان بیایند. اما در جوامعی مثل ایران که هنوز تحمل اعتراضات خیابانی وجود ندارد، این نوع از کنشگری به مردم جسارت بیان نظرشان را میدهد بدون آن که احساس کنند برای بیان این نظر نیاز به «فداکاری» دارند.
🔸مالکوم گلدول معتقد است که کنشگری آنلاین «ابراز عقاید را برای کنشگران آسانتر میکند» هرچند که معتقد است این نوعی کنگشری «تأثیرگذاری» کمتر دارد (همان: 49). البته در سوی دیگر، کنشگری آنلاین مدافعانی دارد. مثلا کلی شیرکی معتقد است که اگر نگاهی بلند مدت به این نوع از کنشگری داشته باشیم، آنگاه کنشگری در فضای آنلاین و رسانههای اجتماعی میتواند «جامعه مدنی و حوزه عمومی را در بلند مدت تقویت کند» (شیریکی، 2011: 32).
بنابراین باید گفت که برای کسانی که دغدغه تقویت جامعه مدنی و حوزه عمومی را دارند، این نوع کنشگریها، که میتواند در جامعه ایران بدون خشونت پیش برود و نیاز به «فداکاری ندارد» نوع مناسبتری از کنشگری است. این امر در مورد امضای کارزارهای مختلف که بهجای آن که بر خلاف رسانههایی نظیر توئیتر به فردیت دامن بزند، به رفتار جمعی کمک میکند، بارزتر و روشنتر است.
منابع:
▪️Gladwell, Malcom. 2010. Small Change: Why the revolution will not be tweeted. The New Yorker October: 42-49.
▪️Morozov, Evgeny. 2009. The brave new World of slacktivism. www.npr.org/templates/story/story.php?story-id=104302141.
▪️Shirky, Clay. 2011. The Political Power of social media. Foreign Affairs 90 (1): 28-41.
پلتفرم کارزار
