نویسندگان زن بسیاری بودهاند که کتابهایشان را بهدلایلی با نامی مردانه یا نامهای مبهم جنسیتی منتشر کردهاند. ویرجینیا وولف در جستار معروفش، اتاقی از آن خود، مینویسد: «درواقع، در این اندیشه تا به آنجا پیش میروم که فکر میکنم “گمنام” که آنهمه شعر بدون امضا سروده است، اغلب مرد بوده.»
از دلایل عمدهی این کار میتوان به امکان انتشار بدون تعصب و خواندهشدن اثر بدون پیشداوری جنسیتی در میان مردان و زنان اشاره کرد. به نظر میرسد که نامهای مردانه یا مبهم همچون سپری از زنان در برابر انتقادات و خشونت جامعهی ادبیِ مردانه محافظت میکرده است.
«خواهران برونته» هم گرچه اغلب رمانهایشان را با نام خود منتشر کردهاند اما در ابتدا آثارشان را با نام مستعارِ مردانه منتشر کردند. شارلوت برونته مینویسد: «ما دوست نداشتیم خودمان را بهعنوان زن بشناسانیم. زیرا ــ در آن زمان بدون هیچ شکی میدانستیم که شیوهی نوشتن و تفکر ما آن چیزی نیست که “زنانه” نامیده میشود ــ امید مبهمی داشتیم که شاید به این شکل آثار نویسندگان زن بدون تعصب بررسی شوند.»
هنوز نهتنها ناشران از کتابهای زنان نویسنده کمتر استقبال میکنند بلکه در مقایسه با همتایان مردشان قیمت پشت جلد این آثار نیز کمتر است. بنا به آخرین آمار مؤسسهی «ویدا» که به بررسی تفکیک جنسیتی نویسندگان زن و مرد و غیرباینری در نشریات بزرگ ادبی و نقد کتاب میپردازد، در سال ۲۰۱۹ سهم زنان نویسنده و منتقد ادبی در این نشریات مجموعاً تنها نزدیک به ۴۰درصد بوده است.
بنا به گزارش سال ۲۰۲۱ روزنامهی گاردین: در میان ده نویسندهی زن پرفروش (از جین آستین و مارگارت اتوود تا دانیل استیل و جوجو مویس)، تنها ۱۹درصد از خوانندگان آنها مرد و ۸۱درصد زن هستند. اما برای ده نویسندهی مرد پرفروش (شامل چارلز دیکنز و جی. آر. آر. تالکین و همچنین لی چایلد و استیفن کینگ)، این آمار تقریباً نصفنصف است: ۵۵درصد مرد و ۴۵درصد زن.
این آمار نشان میدهد که نزدیک به سه قرن پس از قرن هجدهم، هنوز دنیای ادبیات در غرب زیر سلطهی مردان است.
نشر آسو
