تنها طرفی که مایل به برجام است، اروپاست!
پس از پاسخ ایران به ملاحظات آمریکا درباره برجام، امروز طرف آمریکایی نکات مطرح شده از سوی ایران را غیرسازنده خواند و در واقع پیش بینی میشود مذاکرات یا نامهنگاریها همچنان ادامه داشته باشد.
حداقل در کوتاهمدت چشماندازی برای امضای برجام وجود ندارد.
پرسشی که مطرح میشود این است که چرا ارادهای برای به ثمر رساندن مذاکرات وجود ندارد؟ برداشت من این است که نوعی احساس دوگانه (ambivalence ) برای برخی طرفهای مذاکره کننده وجود دارد که مانع از تصمیمگیری قطعی میشود.
برای درک بهتر این موضوع به ظاهر ساده، بگذارید به شیوه تفهم وبری، خود را به جای هرکدام از طرفهای مذاکره قرار دهیم.
جمهوری اسلامی از یک سو زمان خریدن را موافق اهداف و منافع خود میداند و ترجیح میدهد این گفتگو ادامه داشته باشد. از طرف دیگر مسائل اقتصادی و معیشتی مردم که به تحریمها دچار مشکل شدهاست، فشارهای خود را وارد میکند و ضرورت دارد حداقل به صورت مقطعی با نوعی توافق یا نزدیک شدن به توافق، بخشی از این تحریمها را رفع کرد.
مسأله جانشینی نیر موضوعی است که نیاز به رسیدن به مصالحه را گوشزد میکند.
اروپاییها در عین حال که خواستار حال و فصل مسأله هستهای در چارچوب برجام هستند، نگران زمستان آینده خود و جایگزینی نفت ایران به جای نفت روسیه نیز هستند. در اینجا وضعیت دو احساسی وجود ندارد.
آمریکا در عین تمایل به امضای برجام، امیدوار است تحریمها جواب دهد و بیش از آن چشم به موضوع جانشینی دوخته، و مایل است مذاکرات را طول بدهد تا شاید تلنبار چند بحران در آن زمان تاثیر عمیقی برجا بگذارد. در اینجا نیز وضعیت دواحساسی وجود دارد.
روسیه با کارت ایران بازی میکند تا هم از غرب امتیاز بگیرد و هم نگذارد ایران بازار نفت اروپا را تسخیر کند تا در جنگ اوکراین شرایط به نفع روسیه پیش برود. من این وضعیت را دواحساسی جابجا شونده نام میگذارم بدین معنا که به صورتی حسابشده گاه به سمت ترغیب به پذیرش برجام و گاه به سمت ممانعت از آن حرکت میکند.
اسرائیل همانند اروپا فاقد احساس دوگانه است. مایل به امضای برجام نیست. از کشدار شدن آن استقبال میکند و سعی میکند با ضربههای نظامی کوچک اهداف خود را پی بگیرد.
بنابراین تنها طرفی که مایل به برجام است، اروپاست و بقیه طرفها حداقل به صورت قاطع و قطعی مایل به آن نیستند.
تحکیم ملت
