اقدامی نمادین اما مؤثر، محمد محبی

قطع‌نامه امروز و لایحه دیروز که درباره سپاه در پارلمان اروپا تصویب شدند، فعلأ نمادین هستند و قابلیت اجرایی شدن ندارند. برای فهم مسأله باید اندکی با ساختار حقوقی اتحادیه اروپا آشنا شویم.

ساختار اتحادیه اروپا با ساختار دولت (State) و حکومت (Government) رایج در جهان متفاوت است. نظام حقوق اساسی اتحادیه اروپا، ملغمه‌ای از کنفدراسیون‌های ناقص در دنیای جدید و جمهوری روم در دنیای باستان است. همراه با یک ساختار بوروکراتیک ملال‌آور مختص اروپاییان.

پارلمان اروپا، در ظاهر قوه مقننه اتحادیه اروپاست. اما در عمل یک قوه مقننه کامل و واقعی نیست. بیشتر شبیه به مجلس مشاوران است. مصوبات آن در حکم قانون‌های لازم‌الاجرا نیستند، و قوه مجریه اتحادیه هیچ الزامی برای اجرای مصوبات آن ندارد. قوه مجریه اتحادیه اروپا هم شورایی به نام «شورای اتحادیه اروپا» است. این شورا متشکل از وزرای کشور‌های عضو اتحادیه اروپا است. هرگاه مصوبه‌ای در پارلمان اروپا تصویب شود، برای اجرایی شدن نیاز به تصویب در شورای اتحادیه اروپا دارد. شورای اتحادیه اروپا شامل چندین شورا در زیرمجموعه خود است. روش تصویب در شوراهای زیرمجموعه شورای اتحادیه اروپا هم به این صورت است که در هر موضوعی وزرای مرتبط با آن موضوع تشکیل جلسه می‌دهند. مثلاً اگر یک مسأله در مورد بهداشت و درمان باشد، وزرای بهداشت کشورهای عضو اتحادیه تشکیل جلسه می‌دهند.

در مورد مصوبه مربوط به سپاه هم قرار است وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه در قالب شورای امور خارجه اروپا در روز دوشنبه هفته آینده تشکیل جلسه داده و تصمیم بگیرند. شیوه رأی‌گیری در شوراهای زیرمجموعه شورای اتحادیه اروپا هم رأی اکثریت نیست. بلکه به شیوه «اتفاق آراء» است. یعنی همه وزرای حاضر در شورا باید به اتفاق یک تصمیم واحد را بگیرند. اگر تمام وررا موافق باشند و فقط یک وزیر مخالفت کند، لایحه به محاق می‌رود. اما اگر یک مخالف هم نباشد، مصوبه را برای اجرا به کمیسیون و کمیسر مربوطه و همچنین به وزارت‌خانه‌های مربوطه در کشورهای عضو اتحادیه ارجاع می‌دهند. به خاطر این روش رأی‌گیری، به نظر می‌رسد تصویب لایحه گنجاندن سپاه در لیست گروه‌های تروریستی در این شورا بسیار سخت به نظر می‌رسد. در صورت طرح دست‌کم دو سه عضو از جمله مجارستان مخالفت خواهد کرد. ظاهراً این موضوع در دستور کار جلسه روز دوشنبه هفته آینده هم وارد نشده و یک بسته تحریمی علیه جمهوری اسلامی در دستور کار قرار دارد.

در اتحادیه اروپا، شورای دیگری هم وجود دارد، تحت عنوان «شورای اروپایی»، که در واقع شورایی متشکل از رؤسای دولت‌های عضو اتحادیه اروپا (رؤسای جمهور یا نخست‌وزیران)، است. این شورا وظیفه تعیین سیاست‌های کلی و خط‌مشی‌های کلان اتحادیه اروپا را برعهده دارد.
یک شورای دیگری هم در اروپا وجود دارد تحت عنوان «شورای اروپا»، که قبل از تأسیس اتحادیه اروپا شکل گرفته و هنوز هم ساختار آن باقی مانده است. اما وظایف و اختیارات محدودی در حوزه‌هایی چون حقوق بشر و فرهنگ و ورزش دارد. تعداد اعضای شورای اروپا (۴۸ عضو) بیشتر از تعداد اعضای اتحادیه اروپا (۲۷ عضو) است.

حالا با همه این تفاسیر اگر با تصویب شورای وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا، سپاه در لیست گروه‌های تروریستی اتحادیه اروپا قرار بگیرد چه اتفاقی می‌افتد؟ اول یک پاسخ ساده بدهم. بعد از گنجاندن سپاه در لیست گروه‌های تروریستی در آمریکا چه اتفاقی افتاد و این کار چه تبعاتی داشت؟ آن تبعات را تقسیم بر دو یا سه بکنید. قدرت و نفوذ سیاسی و نظامی و امنیتی اروپا در محیط بین‌المللی، حدود یک‌دوم و شاید یک‌سوم آمریکاست. در صورت تصویب در اتحادیه اروپا بازهم ضمانت اجرایی محکمی ندارد و اگر دولتی ولو این‌که وزیرش به مصوبه‌ای رأی هم داده باشد در مقام اجرا اهمال‌کاری کند، راهی برای ملزم کردن آن دولت وجود ندارد.

ولی به هر حال انزوا و تحریم و بی‌آبرویی جمهوری اسلامی، و مسئولان و نهاد‌های آن به تضعیف فرقه تبهکار منجر می‌شود. اما قدم اصلی را ما ملت ایران باید برداریم.

فیسبوک نویسنده