مونا حیدری را یادتان هست که چگونه قربانی توحش شد. قاتل او که سر قربانی را برید و در شهر چرخاند به هشت سال زندان محکوم شد. مژگان اینانلو مستندساز که جرمش انتشار چند عکس بی حجاب و حمایت از جنبش زن، زندگی و آزادی بوده ده سال حکم گرفته. همین مقایسه نشان میدهد تا چه حد در یک وضعیت بحرانی زیست میکنیم. وقتی میگوییم شعار زن،زندگی و آزادی راهبردی بوده برای یادآوری اهمیت این سه کلمه است. زن،زندگی و آزادی فقط علیه ساختارحاکمیت نیست علیه همه نظام روابطی است که مناسبات پدرسالاری را برتری میدهد. مساله فقط حجاب اختیاری نیست، مساله اصلی تداوم سلطه بر شهروند است. زن ستیزی در بطن این ساختار نفوذ دارد؛ هم قانونش برای عصر حجری است و هم واضعان قانونش در عصر حجر زیست میکنند. مونا یا رومینا؟ نیکا یا سارینا؟ غزاله یا مهسا؟ فرقی نمیکند آنها قربانی نظامی از روابط هستند که زندگی را نابود و بردگی را به جای شهروند مداری میگذارد. پس این جنبش حتی در صورتی که به پیروزی سیاسی برسد در نقطه آغاز است و مسیری طولانی برای نهادینه کردن شهروند آزاد دارد.
هر قانونی که در خدمت مردم نباشد و حقوق شهروندی را ضایع کند شایسته نافرمانی مدنی است. مانند مونا و رومینا میلیونها هستند که در ساختار این روابط حبس شده اند. این ساختار چه در سطح حقوقی و چه حقیقی نیاز به انقلاب دارد. ساختن جهانی نو، بنای ارزشهای نوینی است که محافظ جان و حقوق موناها باشند. پس به همان اندازه که به پیروزی سیاسی جنبش زن، زندگی و آزادی نیاز داریم به تداوم این جنبش برای نهادینه کردن مفهوم شهروند نیاز داریم. ایران شهروندمدار، اصالت را به شهروند صاحب حق میدهد و از مسیر “شناسایی شهروند” بر نفی نظام سلطه پایفشاری میکند. پادشاهی از آن شهروند است و هیچ قیمومیتی نمیتواند این پادشاه جدید ایران را خلع ید کند. از این منظر بازگشت ما به ارتجاع گذشته ناممکن است. پس از شکست استبداد دینی، هر قیمومیتی دیگر هم بخواهد در برابر این اراده جمعی قرار بگیرد شکست خواهد خورد. ما به زن، زندگی و آزادی نیاز داریم نه تنها برای برانداختن نظام سیاسی که برای به چالش کشیدن هر گزاره ای که منِ ایرانی را از ذهنیت انتقادی و سوژه صاحب کرامت دور میکند.
پس جنبش زن،زندگی و آزادی چندوجهی است هم تغییر سیاسی میخواهد هم تغییر من ایرانی. در تداوم انقلابی اجتماعی است که محصول مستقیم اراده روحانیون برای حاکم کردن خدای بر ساخته شان به جای انسان صاحب حق است. ما مدتهاست در مسیر این انقلاب اجتماعی هستیم. انقلابی علیه هر نمادی از تاج و عمامه و قبیله و هر برساخته ای که جای انسان را اشغال کند.
کانال نویسنده
