آیا انقلاب اسلامی به‌دنبال دموکراسی بود؟ بیژن اشتری

گفتمان ۵۷ همچنان بر جمهوری اسلامی غالب است

دیدم آقای زیباکلام در پستی این پرسش را مطرح کرده که «انقلاب اسلامی برای چه بود: آزادی یا دشمنی با غرب و آمریکا؟» ایشان خودشان جواب داده‌اند که برای آزادی بود؛ اما من نظر کاملاً برعکسی دارم: انقلاب اسلامی برای دشمنی با غرب و آمریکا بود.

دوران نوجوانی من مصادف با انقلاب شد و به همین دلیل کاملاً آن‌دوران را درک کرده‌ام. دوران انقلاب، مردم ایران یکپارچه علیه رژیم شاه قیام کردند و هرگز هم خواهان دموکراسی نبودند.

آمریکا و غرب حامی شاه بودند و مردمی که به خیابان‌ها ریخته بودند هم به شاه ناسزا می‌گفتند هم به آمریکا و غرب. دموکراسی از نظر انقلابیون یک ضد ارزش بود. چرا؟ برای اینکه دموکراسی نظام حکومتی کشورهایی بود که از شاه حمایت می‌کردند.

درست است که ملت شعار می‌دادند استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی اما منظورشان از آزادی این بود که آزاد باشند بگویند مرگ بر شاه، مرگ بر آمریکا، زنده باد اسلام و درود بر خمینی.

حتی روشنفکران هم اعتقادی به دموکراسی نداشتند و حداکثر از دموکراسی خلقی یا حکومت شورایی حمایت می‌کردند که ورژن چپ‌گرایانه از حکومت به اصطلاح مردمی بود که عملاً هیچ نسبتی با دموکراسی واقعی نداشت؛ و مردم یکپارچه ضد آمریکایی بودند و موقعی که جمهوری اسلامی به قدرت رسید، به ویژه در آن ماه‌های اول، تقریبا همهٔ گروه‌های سیاسی، از مجاهدین و فدائیان تا پیکار و راه کارگر، جملگی جمهوری اسلامی را متهم می‌کردند که به اندازهٔ کافی ضدامپریالیست نیست و ضد آمریکایی بودنش دروغین است. در آن زمان، هر گروهی که می‌توانست ثابت کند ضد آمریکایی‌تر است طرفداران بیشتری جلب می‌کرد. بی‌دلیل نبود که فدائیان سفارت آمریکا را اشغال کردند. می‌خواستند بگویند ما ضد آمریکایی واقعی هستیم.

جمهوری اسلامی هم برای اینکه از قافله عقب نماند مدام سعی می‌کرد با اقدامات افراطی گوناگون ثابت کند که واقعاً ضد آمریکایی است و آخرش هم سفارت آمریکا را تسخیر کرد که با حمایت یکپارچهٔ مردم روبرو شد.

خلاصه فضای مملکت اینطوری بود. منظور از شعار استقلال هم، در واقع قطع ارتباط با غربی‌ها و در پیش گرفتن خودکفایی و همین اقتصاد مقاومتی فعلی بود.

خلاصه کنم جمهوری اسلامی دقیقاً، دقیقاً، همان چیزهایی را که مردم در روزهای انقلاب می‌خواستند به آنها داده است. حالا کاری ندارم که بعدها بخش عمده‌ای از مردم از این مواضع عقب نشستند و واقعا دموکراسی‌خواه شدند اما در مقطع انقلاب، هیچکس خواهان دموکراسی نبود.

گفتمان پنجاه و هفت همچنان بر حکومت کشور ما غالب است. جمهوری اسلامی فعلی وارث و امانت‌دار اهداف انقلاب پنجاه و هفت است. این انقلاب هرگز خواهان دموکراسی نبود، هرگز.

«مقالات و دیدگاه های مندرج در سایت شورای مدیریت گذار نظر نویسندگان آن است. شورای مدیریت گذار دیدگاه ها و مواضع خود را از طریق اعلامیه ها و اسناد خود منتشر می کند.»