یکی از موضوعات مهم در پیوند با مسئله اب که اغلب نادیده گرفته میشود ایجاد یک نوع تبعیض عمیق( طبقاتی, نژادی, جنسیتی و..) شکل گرفته در پیوند با مسئله اب است. تحقیقات نشان میدهد که چطور زیست طولانی در مجاورت ابهای الوده, عدم دسترسی به اب پایدار و پاک بر زندگی و سلامت افراد اثرات طولانی مدت میگذارد.
ساکنان محلههای مجاور تأسیسات صنعتی با تهدید آلودگی دریاچهها، رودخانهها و نهرهای محلی ناشی از تصمیمهای غیرمسئولانه مجوز و روانآبهای آلوده مرتبط با عملیات صنعتی مواجه هستند. در خانهها و مدارس قدیمی، لولههای سربی خطرات آب آشامیدنی آلوده ای را به همراه دارند که به احتمال زیاد تأثیر منفی بر ذهن و یادگیری کودکان در حال رشد دارند.
در شهر تهران مدیر ابفای تهران بارها درمورد همگن نبودن کیفیت اب در مناطق مختلف تهران گزارشهایی منتشر کرده است. “هرچه به سمت جنوب تهران میروید، کیفیت آب بدتر میشود. به عنوان مثال هم اکنون در مناطقی همچون یافت آباد یا خلیج فارس و شهرک سینا سطح املاح آب به شدت بالاست”. این مسئله حتی درمورد الودگی اب تهران به نیترات هم رصد و پایش شد.
درمورد استان سیستان و بلوچستان نه تنها کیفیت اب و سختی دسترسی به اب مطرح است بلکه این استان با میانگین مصرف ۱۴۳ لیتر در شبانه روز در مقایسه با میانگین ۱۹۷ لیتر میانگین کشوری, کم مصرف ترین استان نیز هست. شهرکهای صنعتی و شهرکهای در حاشیه کلان شهرها نیز اغلب هم کیفیت و هم کمیت اب پایینی دارند.
در مورد شهرهای صنعتی مثل عسلویه به علت میعان گازهای حاصل از فعالیت صنایع حتی اب چاه ها نیز الوده شده اند. اما در این تبعیض, روستاییان را هم درنظر بگیرید. گروهی که زمانی در شعر کتابهای درسی ما با اب پاک و روان شناخته میشدند امروز نخستین قربانیان الودگی ابهای جاری و زیرزمینی به سموم و پسابهای کشاورزی هستند. حدود ۶۰% پساب تولیدی در ایران پساب کشاورزی است.
آمار بالای انواع سرطان در استانهای شمالی ایران و میزان بالای الودگی به سموم دررودخانه های جاری در شمال ایران نشان میدهد چگونه روستاها بعلت عدم دسترسی به تصفیهخانهها ابزار و اموزش مناسب در استفاده از سموم خود نخستین قربانیان استفاده از سم و کود هستند.
در کشور ما سالانه بیش از یک میلیارد متر مکعب پساب تولید میشود درحالیکه تنها حدود ۴۷/۶ درصد جمعیت شهری کشور تحت پوشش تاسیسات فاضلاب هستند. .
زنان نیز با توجه به شرایط جسمی و در نظر گرفتن مراحلی مانند دوران قاعدگی و شیردهی و زایمان و.. در شرایط عدم دسترسی به اب پاک پایدار بسیار بیشترتحت فشار و استرس قرار میگیرند. به این مجموعه وظیفه اب اوری که اغلب به دختران واگذار میشود را هم اضافه کنید.
عدم دسترسی به اب پاک و پایدار نیز برای همه شهروندان به یک اندازه آسیبرسان و سختیآور نیست. انکه فقیرتر است, انکه کودک است, انکه زن است, انکه در روستا و حاشیه فراموش شده ای زندگی میکند, انکه در نقاط پر جمعیت کارگری و در نزدیک صنایع زندگی ميکند در رنج و اسیب بیشتر است.
اعظم بهرامی
