امروزه مقاومت زنان به صورت جمعی شکل گرفته
کمتر از یک ماه پس از انقلاب یعنی در اسفند پنجاه و هفت اولین گفتار در مورد حجاب زنان مطرح شد که با واکنش زنان در هشت مارس همان سال روبه رو شد. تجمعات زنان با حضور گسترده و البته بدون حمایت گروههای سیاسی آن دوران در مقابل دانشگاه تهران و دادگستری برگزار شد. شدت واکنش زنان به حدی بود که افراد دست اندرکار سعی در ملایم کردن بحث حجاب اجباری کردند، هر چند در همان زمان افراد تندرو فریاد « یا روسری یا توسری» را سر میدادند.
به علت مقاومت در مقابل حجاب اجباری تا مدتها حجاب همگانی نشده بود هر چند که باید اشارهای داشت به آنانی که از همان اوایل یا به دلیل اعتقادات شخصی، یا محافظهکاری و یا ترس از پیامدهای بیحجابی وجود حجاب را قبول کرده بودند. دیگران که به حجاب تن نداده بودند در خیابان با مزاحمتهای خیابانی رو به رو بودند. این شرایط تا سال ۱۳۵۹ ادامه یافت و در این سال ورود زنان بیحجاب به ادارات دولتی ممنوع شد. این در شرایطی بود که هنوز برای لباس کارمندان زن، لباسهای فرم مانتو شلوار عمومیت نداشت و زنان با لباسهای پوشیده به ادارات وارد میشدند. این اقدام به دلایل مختلف با اعتراضی رو به رو نشد.
خیابان هنوز مکانی برای مقاومت بود و زنان بیحجاب در خیابان رفت و آمد میکردند اما امکانات خیابان بهتدریج محدود شد زیرا برای ورود به اماکن دیگر مانند سینماها، فروشگاهها، رستورانها و حتی جهت استفاده از تاکسی، صاحبان این اماکن بهتدریج به صورت ماموران دولتی عمل کرده و از ورود زنان بی حجاب ممانعت میکردند. زمانی که آخرین زن تنها در خیابان نیز حجاب بر سر کرد سلطه نظام سیاسی بر بدن زنانه کامل شد.
در طول تقریبا چهار دهه بحث حجاب همیشه مسالهساز بود و بهخصوص در خیابانها تغییراتی در فرم متعارف به وجود آمد. خیابان اولین مکان اعتراضات نسبت به تعیین چگونگی پوشش بود. هر چند برای بیرون راندن زنان از عرصه عمومی تلاش فراوانی صورت گرفته بود؛ زنان مقاومت را از خیابان آغاز کردند و امروز سعی دارند خیابان و در عین حال سایر مکانهایی که از آنان گرفته شده بود را باز پس بگیرند. روند چهل سال قبل به صورت معکوس در حال شکلگیری است.
زمانی از زنانی که هر یک به تنهایی در حفظ محدوده شخصی خود تلاش میکردند حمایتی صورت نمیگرفت. حجاب زنان اولین قدم در راه سلطه مردسالاری عمومی – دولتی بر زنان بود و سپس با توسل به الگویی که از زنان ارایه داده میشد بهتدریج حقوق آنان در خانواده و جامعه کاهش یافت و به تحکیم مردسالاری موجود در عرصه خصوصی خانواده نیز منجر شد. بدین ترتیب دولتها، حکومت، نهادهای مختلف جامعه و همچنین پدران، همسران، پسران و برادران در مورد رفتارها، تحرکات، احساسات، تمایلات و هر چه که به زنان مربوط میشود تصمیمگیری کرده و برای رفتارهای مخالف مجازات در نظر گرفتند تا زن آرمانی مدنظر خود را بسازند.
امروزه مقاومت زنان به صورت جمعی شکل گرفته و با حمایتهای مختلف رو به رو است. زنانی که حجاب را کنار گذاشتهاند با اتکا به خود و بیاعتنا به تهدیدهایی که روزانه از طرف مسئولین مطرح میشود، آنچه که دیگران برای آنان ممنوع کرده بودند، را پیش میبرند. مساله فقط حجاب نیست بلکه مقاومت در برابر سبک زندگی تحمیلی در جنبههای مختلف است. باز پسگیری خیابان و حق انتخاب پوشش نمادی از مطالبات جهت رسیدن به حقوق برابر در سایر حوزههای زندگی است.
کانال جامعه شناسی زن روز
