در دهمین ماه از اعتراضات آغازشده از سال ۱۴۰۱ پساز جانباختن #مهساامینی در بازداشتگاه #گشتارشاد پلیس امنیت اخلاقی و جنبش موسوم به #زنزندگیآزادی، این خبر اعلام شد:
« سخنگوی فراجا از استقرار گشتهای خودرویی و پیاده پلیس در سراسر کشور با هدف انجام مأموریتها و برخورد با افرادی که بر هنجارشکنیهای اجتماعی اصرار دارند، خبر داد »( اقتصادنیوز).
بازتاب این خبر، بیشتر بر یک محور تمرکز داشته است: چرایی بازگشت گشت ارشاد!
اما به اعتقاد نگارنده، گشت ارشاد ازبین نرفته بود که بخواهد دوباره بازگردد. بلکه این سیستم و شیوهای است که در چهار دههی گذشته، از حالتی به حالت دیگر تغییر یافته و مییابد و اسامی مختلفی برای آن انتخاب شدهاست.
به برخی از شیوهها و اسامی گشت ارشاد درطی چند دههی گذشته اشاره میشود:
۱- گشت #کمیتههای انقلاب اسلامی( از سال ۱۳۵۷)
۲- گشت ثارالله #سپاه پاسداران انقلاب اسلامی( از سال ۱۳۵۸)
۳- گشت جندالله #ژاندارمری( ابتدای دههی شصت)
۴- طرح مبارزه با بدحجابی #وزارتکشور ( دههی هفتاد و ابتدای دههی هشتاد )
۵- گشت ارشاد نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ( از نیمهی سال ۱۳۸۵)
۶- گشت امنیت اجتماعی( از نیمهی دوم دههی هشتاد)
۷- گشت ارشاد پلیس امنیت اخلاقی( از ابتدای دههی نود تا سال ۱۴۰۱)
۸- حراست، حفاظت، انتظامات، و یا کمیتهی انضباطی دانشگاهها، مدارس، وزارتخانهها، ادارات، بیمارستانها، سازمانها، فرودگاهها، ترمینالهای مسافری، و دیگر حوزههای زیست عمومی و اجتماعی افراد و حتی داخل خودروهای شخصی و محدودهی زیست فردی شهروندان جامعه
۹- واکنون، گشت برخورد با هنجارشکنی اجتماعی نیروی انتظامی (از تیرماه ۱۴۰۲)
چند پرسش مهم:
۱- چرا سیستم کنترل حجاب اجباری و سبک زندگی شهروندان، تا این اندازه برای حاکمیت اهمیت دارد؟
۲ – چرا حاکمیت بهطور مستمر، نام و صورت گشت ارشاد را تغییر داده، بهروز کرده و با اسامی و شیوههای مختلف اما با هدف و مأموریت و ماهیتی یکسان؛ از آن رونمایی میکند؟
۳- چرا حاکمیت در تعامل و #دیپلماسی خارج از مرزها، نرمش قهرمانانه نشان میدهد ولی در داخل کشور، حاضر به هیچگونه همراهی و شنیدن مطالبات و صدای مردم نیست؟
۴- آیا حاکمیت در داخل کشور، در قبضهی کارگزارانی از جنس #گروهفشار قراردارد؟
۵- آیا حاکمیت، #قدرتتحلیل و تبیین و تفسیر واقعیات جامعهی امروز ایران را ازدست دادهاست؟
۶ – آیا منافع بزرگتری از حاکمیت درپس فضای #دوقطبی مطالبه و مقابله با حجاب اجباری، درمعرض خطر و اهمیت محفوظ داشتن است؟
۷ – آیا تصور حاکمیت از چالش #فقرشدید و مشکلات اقتصادی عموم جامعه، فراموشی و واسپاری مطالبات جنبش #زنزندگیآزادی شامل: عدالت، آزادی، حق انتخاب، برابری، محو استبداد و انسداد سیاسی_ اجتماعی، احترام، حقوق شهروندی برابر، آسایش، رفاه، سلامت جسم و جان، شأن منطقهای و جهانی؛ ازسوی معترضان و کنشگران است؟
۸ – آیا حاکمیت پیشاپیش در آستانهی فرارسیدن اعتراضات آغازشده از سال ۱۴۰۱، به استقبال معترضین و خانوادههای #دادخواه جنبش #زنزندگیآزادی میرود تا صدای ایشان را به کلی، محو و حذف کند؟
۹ – آیا حاکمیت میخواهد پیشاز فرارسیدن یکسالگی رخداد بدنامی گشت ارشاد در شهریور سال ۱۴۰۱، توان #کنشگری و #مطالبهگری جامعهی پرتلاطم و معترض را بسنجد و محک بزند؟
۱۰ – و درنهایت، شیوه و عنوان و سازوکار بعدی گشت ارشاد، چگونه خواهدبود؟
شاید تصور شود صلاح مملکت خویش خسروان دانند!، اما گویا اینبار خسروان حقیقی مملکت؛ همین مردم کنشگر و مطالبهگر هستند…
فریبا نظری
۲۶ تیر ۱۴۰۲
https://t.me/Sociologyofsocialgroups
