بازپسگیری وتصاحب خیابان و نمادهای فرهنگی-مذهبی از حکومت
گفتگوی رضا علیجانی با ایران اینترنشنال:
بخش مهمی از آداب و مناسک محرم سنتهای اصیل ایرانی است که از سوگ سیاوش به محرم شیعه و سوگ حسین منتقل شده است، به علاوه بخشی دیگر که به خصوص در دوران صفویان از مراسمهای سوگ مسیحیان در مورد عیسی مسیح تقلید شده است(مثل علامتکشی دستههای عزاداری که شکلش هم مانند صلیب است، آسیبرسانی جسمی به خود و…).
« سیاوش» در ابتدا یک خدای اساطیری ایرانی بوده (خدای باروری) که بعد به توتم و سپس به وضعیتی انسانی (فرزند کاوس) تغییر میکند. سیاوش اسطورهای مظلومانه کشته میشود. عناصر و نمادهای بسیاری از سنت سوگ سیاوس(سووشون) اینک به سنت عزدارای حسین منتقل شده است؛ مثل اسب، نیزه، زره، جامه نیلی کردن و پیراهن سیاه پوشیدن، نخلگردانی، تعزیه، بازگشت اسب خالی به خیمه و چادر و مویه زنان، و… .
فرهنگ دیرپای ایرانی(از جمله در سوگ سیاوش)، «نماد مظلومیت»ی برای خود ساخته تا بگوید ما سوگوار و معترضیم. مولوی چند قرن قبل ضمن ذکر حکایتی نهیب میزند: «پس عزا بر خود کنید ای خفتگان!» و یا «بر دل و دین خرابت نوحه کن!».
حالا جامعه با نوحههای اعتراضی میخواهد بگوید کربلا و حسین و زینب من در همین زمان و مکان است. حسین جنتی از شاعران خوش ذوقی که چند سال پیش در محفل شعر علی خامنهای شعری اعتراضی خواند(و سابقه بازداشت هم دارد)، اخیرا شعر کوتاه و پرنغزی گفته است: گفت دوستان چه میکنید، اجرتان مزید؛ گفتمش که هیچ؛ گریه بر حسین، زیر پرچم یزید! (جامعه با نوحهخوانیهای جدیدش در واقع میگوید نمیخواهیم زیر پرچم یزیدی خامنهای برویم. میخواهیم برای علیاکبرها و حسینها و زینبهای زمان خودمان نوحه بخوانیم و سینه بزنیم)
ما اینک حتی شاهد ویدئویی هستیم که فردی در حرم امام حسین در موبایلش در حال تماشا و نشان دادن تصاویر شهدای جنبش اخیر و سوگواری برای آنان است. و یا شاهد ویدئوهایی هستیم که صدای نوحههای عزاداری رسمی را روی تصاویر سرکوب و کشتار زنان و کودکان و دیگر مردمان پخش میکند.
در زاهدان هم شاهد هستیم که نهاد سنت و مذهب که میتواند نقشهای منفی و مثبتی داشته باشد، دارد به بهترین شکلی نقشآفرینی مثبتی میکند.
علاوه بر مادران داغدار اینک شاهد ارتباط گیری پدران داغدار و رفتن بر سر مزار فرزندان یکدیگر و یا ارتباط شبکهای دختران و پسرانی که چشمانشان آسیبدیده هستیم.
جشن تولد گرفتن برای جانباختگان یک سنت ابداعی است که قبلا بیسابقه بوده است: جشن تولد در قبرستان! شاید نمادی از اینکه شهدا نمردهاند و زندهاند! اصالتدهی به «زندگی» و شادی خود برخاسته از روح جنبش «زن، زندگی، آزادی» است.
