قدرتمداران دغدغه قضایای مرتبط با تغییر و جلوگیری از آن را دارند، در محفل خود وضیعت را بحرانی اعلام کردهاند و نه تنها رغبتی برای شنیدن صدای بازنشستگان و کارگران ندارند بلکه هزینه ماندگاری در قدرت را از حقوق آنان تامین میکنند.
در چنین شرایطی، بدترین اشتباه کنشگران نادیده گرفتن فضای در حال تغییر است.
کارگزاران قدرتگرایی از زمان خیزشهای ممتد پسا کشتار مهسا امینی تمرکز خود را بر دو قضیه متمرکز کردهاند؛ اول، مراقبت از سرمایه با تبدیل یا خروج آن از کشور و دوم، تمدید قدرت که در شکل و دستورالعملهای مهندسی اجتماعی پیچیدهتری با شیب هرمی بیشتر در قضایای روزمره بازتاب یافته است. به نظر میرسد تمدید و تحکیم قدرت مرکزی، در حین واگذار کردن برخی از عرصههای اجتماعی، همچنان وانمود میکند که بر این عرصهها کنترل دارد و با هزینه هنگفت، کنترل بر ساحت نظارت اجتماعی را اجرا میکند.
شیوه اعلام خبر مرگ آرمیتا در چند مرحله به همراه سانسور شدید و پوشش دادن یا حذف اخبار مرگ افراد نشاندهنده مراقبتهای ویژهای است که از تکرار خیزشهای سال گذشته هراس دارد؛ شیوه برخوردهای محتاطانه با افراد در ملا عام مثلا هنگام نافرمانی مدنی، و سهمگینتر شدن برخوردها در خفا نشان دهنده کلاسهای فشردهای است که برخی از کارگزاران قدرتمداری در چند ماه اخیر در آنها شرکت داشتهاند. دیگر اخبار مرگ مثلا اخبار مرگ روزمره کارگران که با آمار جنگ قابل مقایسه است معمولا با یک دوز مشخص به گونهای رسانهای میشود که کمترین واکنش اجتماعی را در میان داشته باشد ولی روحیه افسردگی جمعی و وخیمتر شدن شرایط عمومی جامعه از راه بسته نگهداشتن شرایط تغییر، ترغیب میشود. کارگزاران قدرت همچنان نشان دادهاند که همچنان که در ملا عام از قانون سخن میگویند، با توسل به طیفی از اعمال مجرمانه در بسیاری زمینهها کنترل شرایط را حفظ کردهاند.
در فضای متغیر امروز که در کمتر از ۵ ماه، ۱۵ تا ۲۰ هزار مدیر مدرسه به «دلایل سیاسی و اعتقادی» برکنار شدهاند ولی حتی یک مقام مسئول بابت کنشگران صنفی میتوانند آن چیزی که دولت نام دارد را همچون پوستهای کنار بزنند تا قضایا و مناسبات را با تحلیل جهتهای مختلف قدرت دقیقتر ارزیابی کنند.
کنشگران و مطالبهگران صنفی میدانند که دغدغه اصلی قدرتمداران و افراد متصل به قدرت در شرکتهای دولتی، شبهدولتی و یا خصولتی نیستند، به ویژه در شرایطی که اساس قدرت زیر سوال رفته است، افراد عادی اجتماع با شجاعتی بیسابقه در بیان مخالفت، خط مرزهای عادی را در نوردیدهاند و بیشتر وقت و دغدغه افراد متصل به قدرت رسمی با طرح سناریوها و جستجوی طیفی از راه حلها در برابر احتمال خیزشهای ناگهانی صرف میشود. در چنین شرایطی، همواره کسانی در دستگاههای رسمی هستند که بدون جابجا کردن خط قرمزها دستکم در برخی از قضایا سمت مردم، جنبشها و مطالبهگریهای کف خیابان ایستادهاند و از نارضایتی عمومی سهم دارند که باید از سوی کنشگران شناخته شوند و تعامل با آنها به شیوهای محدود به نفع مطالبات صنفی آغاز شود تا هزینه تغییرات کلان اجتماعی تماما بر دوش کارگران و بازنشستگان نیفتند.
جلوهای از شیوههای پیچیده برخورد کارگزاران دستگاههای قدرت با کنشگران، صرف زمان برای توجیه افراد باانگیزه است. به شهادت برخی کنشگران مدنی، همزمان با تشدید فشارها، این کنشگران ساعتهای طولانی به گفتگو در بازداشتگاه یا زندان دعوت شدهاند که قانع شوند که فعالیت جمعی سودی ندارد و محکوم به شکست است. نیروهای اجرای سرکوب با وادار کردن یک نفر به انتشار ویدیوی معذرتخواهی از نیروهای تغییرخواه برای سرکوب تغییر استفاده میکنند.
کنشگران میتوانند با مشاهده مهارت قدرتمداران در کنترل روایتها درسهای خوبی یاد بگیرند. کارگزاران قدرت رسمی حقوق میگیرند که برروی روایتها با حوصلهای مثالزدنی کار کنند و قضایا را به نفع قدرت رسمی در اختیار افکار عمومی بگذارند.
قدرتمداران به قدرت واژه قانون آگاهند و راهی پیش پای کارگزاران خود مینهند که بر این واژه و جلوههای آن مانور کنند.
قدرتمداران در بدترین شرایط وانمود کردهاند که روحیه خوبی دارند و از شیوه تخریب روحیه تحولطلبان و هشدارهای پیوسته به آنان به قدرت کنترل خود افزودهاند و از تخریب روحیه به عنوان ابزار فشار بهره بردهاند.
با اینحال، کنشگران و مطالبهگران در هر کدام از نکات بالا میتوانند ظرفیت ویژهای در خود ایجاد کنند. تکتک نکات خطکشی شده در موارد بالا ضروریترین قضایاییاست که با تقویت آنها افراد و گروهها میتوانند از جزیرههای سرگردان به نیروهای سهمگین و پیوسته تبدیل شوند و بسیاری از قضایا را به خاطر اصالت شایسته نیروهای اخلاقگرا به سرعت به نفع خود تغییر بدهند.
توضیح تصویر: روزنامه اعتماد در گزارشی با اشاره به مراجعه به مدرسه آرمیتا گراوند نوشت «یکی از دانشآموزان که خود را همکلاسی آرمیتا معرفی و مدام اشکش را پاک میکند، با چند جمله کوتاه پاسخ هر پرسشی را میدهد؛ شما فکر میکنید چه اتفاقی آن روز رخ داد؟ همان که همه میدانیم و شنیدیم دیگر»
شما از چه شیوهای برای ارتباط گرفتن با رسانهها و تشخیص برخی افراد قابل تعامل استفاده میکنید؟
@davtalaborg
