خشونت مبتنی بر جنسیت چیست؟
خشونت مبتنی بر جنسیت یک اصطلاح چتری است که عبارت رایج خشونت علیه زنان را هم در بر میگیرد، اما فقط به آن محدود نمیشود. خشونت مبتنی بر جنسیت به هر شکلی از خشونت آشکار یا پنهان گفته میشود که مبنای جنسی یا جنسیتی دارد.
خشونت علیه زنان هر عمل خشونت آمیزی است که زنان به دلیل زن بودنشان تجربه میکنند و نتیجهی قطعی یا احتمالی آن آسیب جسمی جنسی یا روانی به آنها است. به جز زنان چه گروههایی در معرض خشونت مبتنی بر جنسیتاند؟
جواب ساده این است همه ی گروهها البته زنان و جامعهی رنگین کمانی بیش از همه در معرض خشونتهای مبتنی بر جنسیتاند. افرادی که در دسته بندی های دوگانه جنسیتی (زن-مرد) و هنجارهای دگرجنس گرایانه نمی گنجند؛ مثل افراد لزبین گی دوجنس گرا و ترنسجندر به دلیل گرایش جنسی یا هویت جنسیتی خود یا گرایش جنسی و هویت جنسیتی که به آنان نسبت داده میشود هدف خشونت مبتنی بر جنسیت قرار میگیرند. اغلب فراموش میشود که مردان هم ممکن است هدف خشونت مبتنی بر جنسیت قرار گیرند. گرچه آمار مردان قربانی خشونت مبتنی بر جنسیت بسیار کمتر از زنان است اما امکان و چگونگی آن نباید نادیده گرفته شود.
چه کارهایی خشونت مبتنی بر جنسیت محسوب میشود؟
جواب ساده این است هر نوع عمل خشونتآمیز که شخص یا گروهی را به دلیل ،جنس جنسیت یا گرایش جنسی او هدف قرار دهد در دایرهی خشونت مبتنی بر جنسیت میگنجد.
تعریف خشونت هم مهم است بطور معمول خشونت یادآور تندخویی و برخورد فیزیکی است اما در چارچوب خشونت مبتنی بر جنسیت معنای گسترده تری از خشونت مد نظر است از جمله این که عمل خشونت آمیز فقط خشونتهای اجرا شده را شامل نمیشود بلکه تهدید به خشونت، اقدام به خشونت همکاری در خشونت و ایجاد محدودیت هم در دایرهی خشونت مبتنی بر جنسیت میگنجند.
تهدید به خشونت مثلا وقتی مدیر شرکت یکی از زنان کارمند را تهدید کند که اگر به خواسته جنسی او تن ندهد اخراج میشود.
اقدام به خشونت مثلا وقتی شخصی در لیوان نوشیدنی دیگری داروی خواب آور میریزد تا مقدمات تعرض به او را فراهم کند.
همکاری در خشونت مثلا وقتی رئیس دانشگاه در جریان آزار جنسی یکی از دانشجویان به دست یکی از اساتید دانشگاه قرار میگیرد اما موضوع را مسکوت میگذارد به آن بی توجهی میکند در مسیر افشاگری دانشجو سنگاندازی میکند و پشت آزارگر میایستد.
ایجاد محدودیت مثلا وقتی مردی برای خروج زن از خانه، تحصیل یا اشتغال او مانع ایجاد کند. این محدودیت هم یکی از شکلهای خشونت است.
انواع خشونتهای مبتنی بر جنسیت
خشونت فیزیکی: آسیب زدن آزارگر به بدن دیگری
خشونت کلامی: آزار دیگری با پرخاش، تهدید، ناسزا، لحن خشن و دیگر ابزارهای کلامی
خشونت روانی عاطفی: در این نوع خشونت آزارگر سعی میکند روان دیگری را به هم بریزد و متزلزل کند یا از لحاظ عاطفی او را تحت فشار قرار دهد این نوع خشونت گاهی با خشونت فیزیکی و کلامی همراه ،است، اما میتواند به شکلی آرام، بدون پرخاش و تندی و حتی در پوشش دوستی و خیرخواهی اعمال شود. خشونت اجتماعی وقتی آزارگر با استفاده از ترفندهایی مثل منزوی کردن، تحقیر کردن یا بدنام کردن رابطه ی شخص با جامعه را دچار اختلال یا قطع میکند.
خشونت اقتصادی وقتی آزارگر دیگری را از لحاظ مالی استثمار و وابسته میکند خشونت اقتصادی و اجتماعی اغلب همراه با هم رخ میدهند و وابستگی قربانی به آزارگر چند جانبه میشود.
خشونت جنسی وقتی آزارگر با ابزارهایی از جمله آزار و اذیت جنسی تعرض و تجاوز یا تهدید به این اعمال دیگری را آزار میدهد.
خشونت جنسی به چه شکلهایی رخ میدهد؟
آزار و اذیت جنسی هر رفتار جنسی تحمیلی و ناخواسته که در زندگی کار تحصیل یا ثبات روانی و عاطفی فرد اختلال ایجاد کند آزار جنسی به شمار می.آید این رفتار میتواند کلامی یا فیزیکی باشد همچنین میتواند کارهایی باشد که محیط زندگی، کار یا تحصیل را برای فرد ناامن کند. آزار و اذیت جنسی اغلب یادآور تماس بدنی ناخواسته است اما فُرمهای دیگری هم دارد؛ متلک یا اظهار نظر جنسی تقاضای رابطه یا عمل جنسی از طرف کسی که در جایگاه فرادست قرار دارد.
مثل رئيس يا معلم و میتواند مانع موفقیت شخص شود یا محیط را برای او نا امن کند و اصرار بر رابطه یا عمل جنسی، با وجود رد تقاضا از سوی فرد مقابل از جمله فرمهای دیگر آزار جنسی هستند.
تعرض و تجاوز مرز بین تعرض و تجاوز همیشه دقیق نیست و گاهی بسته به این که در چه حوزهای حقوقی اجتماعی روانشناختی به آن میپردازیم ممکن است تغییر کند. در ضمن تعریفها مدام در حال تغییرند و گاه در کشورها یا مناطق مختلف، تعاریف متفاوتی برای یک مفهوم ارائه میشود.
تعرض هر نوع عمل جنسی یا تظاهر جنسی است که باعث ترس ناراحتی یا تهدید شخص شود. تعرض همچنین زمانی اتفاق میافتد که یک ،نفر دیگری را مجبور کند یا در شرایطی قرار دهد که بدون رضایت یا توافق واقعی با او یک فعالیت جنسی داشته باشد.
تجاوز وقتی صورت میگیرد که در این عمل جنسی اندام تناسلی یا قسمتهای دیگر بدن یا یک شیء به واژن یا عضو دیگری از بدن قربانی وارد شود.
مدرسه فروغ
