محمد علی زلفیگل، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران مدعی است:: «دانشگاههای ما آزادترین دانشگاههای دنیا هستند».
آزادی دانشگاهی بر اساس تعاریف رایج، به طور خلاصه یعنی «محقق و استاد دانشگاه باید در تدریس یا ابراز عقاید یا گفتن حقایق (از جمله آنهایی که برای گروههای سیاسی یا مقامات حاکم ناخوشایند هستند) آزاد باشند بدون این که هدف سرکوب و از دست دادن شغل یا حبس قرار بگیرند.»
تاریخ سیاسی جمهوری اسلامی پر از نمونهها و مثالهاییست که آزادی آکادمیک استادان نقض شدهاست، چه به صورت موردی، چه به صورت سازمانیافته مانند تصفیههای انقلاب فرهنگی در دهه ۱۳۶۰، موج اخراج و بازنشستگیهای اجباری ۱۳۸۸ و موج تصفیههای اخیر که از سال ۱۴۰۰ و با شروغ وزارت آقای زلفیگل آغاز شده و در اعتراضات ۱۴۰۱ به اوج رسیده است.
بر اساس گزارشهای مستند دولت جمهوری اسلامی در یک سال گذشته، دستکم ۱۰۰ استاد را اخراج یا به اشکال مختلف از فعالیت دانشگاهی منع کرده است. .
در عین حال گزارشهای مستند زیادی هم از برخورد گسترده نیروهای انتظامی و امنیتی، بازداشت و ضرب و شتم دانشجویان منتشر شده است. در عین حال کمیتههای انضباطی دانشگاهها نیز با صدور احکام سنگین انضباطی نقش فعالی در برخورد با دانشجویان داشتهاند.
گزارش این برخوردها و اقدامات خشونتآمیز علیه دانشجویان و دانشگاهیان در نشریات معتبر علمی بینالمللی نیز منتشر و ثبت شده است.
اما صرف نظر از این موارد نقض، در آخرین ردهبندی شاخص «آزادی آکادمیک» دانشگاه فردریش-آلکساندر آلمان، ایران جزو کشورهای انتهای جدول و در رتبه ۱۶۷ از میان ۱۷۹ کشور قرار داده شده. این ردهبندی در شرایط پیش از اعتراضات سال ۱۴۰۱ انجام شده است. میتوان انتظار داشت در ردهبندیهای بعدی ایران در ردههای پایینتری قرار بگیرد.
با این اوصاف فکتنامه به این گفته محمدعلی زلفیگل، وزیر علوم که «دانشگاههای ایران آزادترین دانشگاههای دنیا هستند» نشان شاخدار میدهد.
فکتنامه
