عاطفه دانشگر
حکومت با رها کردن مردم سیستان و بلوچستان در بحران بهخصوص بحران آب، با توزیع ناعادلانه منابع و خدمات در برابر دیدگان آنها و همچنین با سرکوب فعالان مدنی و رسانه، زخم بلوچستان را “باز” بهحال خود رها کرده است.
استان مدتهاست که بامحرومیت عجین است، محرومیتی که گاه دست طبیعت برایش رقمزده وگاه دست حکومت؛امایکی از جدیترین آنها که هر دو دست در آن دخیلاند بیآبی است.این استان معمولاً درزمستان چند نوبت زیر هجوم بارانهای سیلآسا قرارمیگیردکه سبب جاریشدن سیل وخصوصا سیل فاجعهبار اخیردراستان شد اماازیکسو فقر آب و ازسوی دیگربیتوجهی دولت به توسعه پایدارسبب شده تاساکنان این گوشه از ایران غم آب دارند.
خشکسالیهای پیدرپی،برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی،نبود سدهای بزرگ،بیتوجهی به زیرساختهای آب، استان را به یکی ازتشنهترین نقاط ایران بدل کرده. زمین تشنه وترکخورده است؛گویی زخمی عمیق برپیکرزمین نقش بسته. رودخانههای هیرمندوهامون که سرشاراز آب بودند،اکنون خشک شدهاند. دربرخی روستاهامردم برای تأمین آب شرب به تانکرهای آب سیار وابستهاندکه دربرابرشان همیشه صف طولانی زنان وکودکان بادبههای پلاستیکی رادرانتظارمیبینند تاسهم ناچیزی از آب رادریافت کنند.این تانکرهاهفتهها به برخی ازروستاها نمیروند ومردم برای رفع عطش به هوتکهای ناامن پناه میبرند.
گرانازدختری جوان ازروستایی دورافتاده است،پای حرفش که مینشینی رنج وانزوا ازکلماتش به جانت مینشیند.ازچه زمانی مشکل کمآبی دراین منطقه بوجودآمده؟ «من ۲۱سال دارم ازکودکی تابهحال هرچه درخاطردارم همین بوده وهرسال هم بدترشده.درسالهای گذشته خیلی ازمردم مامجبورشدند مهاجرت کنند،البته من اسم این رفتنهارا فرارمیگذارم!»
بیش از۷۰درصدمردم به آب سالم دسترسی ندارند.بیش از۵هزارروستا با تانکرسیار آبرسانی میشوند. خشکسالی بیش از ۱۰۰هزار هکتار ازاراضی راازبین برده.صدهاهوتک مورداستفاده اهالی روستاهای دورافتاده است.اینهاهمه گواه فقر آب ودرپی آن فقرنان برای بسیاری ازمردم است.
هوتکها،مأمن دورافتادگان تشنه
ازگذشته مردم این استانها بخصوص درپهنه جنوبیتر،درشرایط کمآبی،خشکسالی وگرمای طاقتفرسا ازهوتکها استفاده میکنند.هوتک یک روش سنتی مشابه آبانبار اما روبازست که برای مهار،کنترل وبهرهبرداری ازآب سیل استفاده میشود.آب جمعشده درهوتکهابرای مصارف مختلف است،امااین آب هم مصرف شرب مردم وهمزمان آب شرب حیوانات هم هست که سلامت بسیاری ازمردم درخطراست.هیچ جای بازی برای کودکان پیرامون هوتکهاوجودندارد، بچهها برای بازی یابردن آب به خانه به هوتکها پسرمیزنندوچون هیچ حصارکشی درپیرامون هوتکها نیست بدلیل نرم بودن گل ولایه اطراف آنها مواردغرقشدن ومرگ کودکان بسیار است.همهچیز به همینجاختم نمیشودواگر زنان وکودکان برای بردن آب به هوتکها سربزنند واز نوشیدن این آب بیکیفیت وخطر غرقشدگی جان سالم بدرببرند بایدمراقب خطردیگری به نام گاندو باشندموجودی که ازخانواده تمساحاست ومحل زندگیش درهوتکها.
البته آماربیماری ومرگومیر مردم این دیار درمواجهه باهوتکها ازآنجایی ناراحتکنندهتر میشودکه بیعدالتی چهره مینماید،آنهم به این شکل که حکومت همه خانههای مناطق غیربلوچ منطقه آزادچابهاررا لولهکشی آب۲۴ساعتی کرده اما دررسانههایش هوتکهارابرای بلوچها تنهایک نوع«سبک زندگی»معرفی میکند!
کمبود منابع نیست،اولویتهای حکومت چیز دیگریست
درحالیکه دولت درظاهر نشان میدهدکه منابع مالی لازم رانداردتا دربلوچستان مدیریت منابع آب راانجام دهد،دسترسی به آب شرب سالم راتسهیل کند،هوتکهارا امن کند،ساخت مدرسه وبیمارستان وراه مناسب…درعمل میبینیم که منابع مالی برای استفاده ازمنابع این استان یاتغییربافت جمعیتی آن رادارد.
این وضعیت تبعیض آشکاردرتوزیع منابع وخدمات،نهتنها برزندگی روزمره مردم تأثیرگذاشته بلکه پایههای اعتمادآنها نسبت به حکومت را لغزانتر ازهمیشه کرده.دراین میان،فعالان مدنی ورسانههاتلاش دارندجریان حیاتی افشاگری ومطالبهگری رادربرابرنظام درپیش گیرند.باتوجه به اینکه استان ازمناطق استراتژیک وحیاتی ایران است،مردم آن فریادمیزنندکه توجه به مسائل این منطقه نبایدبدلایل امنیتی محدودشود.اماحکومت دربیش از۴دهه بجای پرداختن به توسعه پایدار،حفاظت ازمحیطزیست وارتقا سطح زندگی مردم بخصوص درمواردحیاتی چون تأمین آب شرب سالم که جزءاولیهترین خواست مردم است،ترجیح داده منابع مالی رادرامور ایدئولوژیک صرف کند.
حکومت بارهاکردن مردم دربحران بخصوص بحران آب،باتوزیع ناعادلانه منابع وخدمات دربرابر دیدگان آنها وهمچنین باسرکوب فعالان مدنی ورسانه برای جلوگیری ازانعکاس صدای مردم ومطالبهگری برای حل مشکلات ومحرومیتها ازجمله محرومیت آبی،زخم بلوچستان را باز بحال خودرهاکرده است.
اتحاد بازنشستگان
