آرمان امیری
کنشگران مرزی، تعبیری بود که بیششتر توسط دکتر مقصود فراستخواه در فضای سیاسی ما طرح و تشریح شد. تعبیر جالبی برای توصیف نخبگانی که میتوانند نقش پل ارتباطی میان جامعه و حکومت را بازی کنند و به قول معروف «پایی در دل جامعه و پایی در حکومت» دارند. با این حال، صدور بیانیههای «روزنهگشایی» در بیمعناترین نمایشهای رایگیری (مثل مجلس گذشته) عملا نشان داد که مدعیان اصلی این تعبیر هیچگونه پایبندی به ملزومات طرح خودشان ندارند و در مسیر نزدیک شدن به حکومت هیچ خط قرمزی برای خود قائل نیستند؛ تا اینکه انتخابات دو مرحلهای اخیر از راه رسید.
حد فاصل مرحلهی اول و دوم رایگیری اخیر، شاهد ظهور یک قشر جدید در فضای سیاسی کشور بودیم که دور اول رای ندادند اما دور دوم رای دادند. هرچند دلایل این تغییر نظر متفاوت است و گاه صرفا سلبی بوده و یا از ترس تشدید فضا شکل گرفته، اما در نهایت این لایهی ۱۰درصدی جدید، جایی میان شکاف اپوزوسیون و حکومت قرار گرفتند و از این منظر فرصت یک نقشآفرینی تاریخی را دارند.
نتایج مرحلهی اول نشان داد که حامیان تداوم حکومت کمتر از ۴۰درصد جامعه را تشکیل میدهند و مناقشات داخلیشان بروز معناداری در نگاه اکثریت جامعه ندارد. همچنین در مرحلهی دوم دیدیم که بیش از ۵۰درصد جامعه چنان از رژیم عبور کرده که نسبت به هیچ اتفاقی در درون چهارچوبهای حکومت حساس نیست و «نه»ی بزرگ خود را به کلیت سیستم و اجزای داخلیاش نشانه گرفته.
به گمان من، این دو قشر جامعه، چنان از هم فاصله گرفتهاند که اصلا زبان همدیگر را نمیفهمند. اما قشر ۱۰درصدی که دور اول مقابل حکومت قرار گرفت و دور دوم وارد بازی حکومت شد، خواسته یا ناخواسته در همان موقعیت «پایی در جامعه و پایی در دل حکومت» قرار گرفت و میشود گفت حالا این فرصت را دارند تا به زبان میانجی مخالفان با حکومت بدل شوند. تنها ایفای فعال چنین نقشی است که میتواند به تعبیر «کنشگر مرزی» یک معنای واقعی بدهد و تنها در چنین شرایطی است که این قشر خاص میتوانند مدعی شوند پشت کردنشان به اتحاد علیه حکومت در دور دوم توانسته است دریچههایی برای کاهش هزینههای گذار ایجاد کند.
کانال «مجمع دیوانگان»
.
