روز گذشته نمایندگان مجلس شورای اسلامی با پا گذاشتن بر قانون اساسی و نادیده گرفتن اصل ۱۵، با تدریس زبان مادری اقلیتها در مدارس مخالفت کردند. جای تعجب ندارد، «حاکمیت قانون» نزد کسانی که حکومت و رابطه با مردم را تنها از دریچهی «زور»، «سرکوب» و بازتولید «تبعیض» تعریف میکنند، مفهومی ناشناخته است!
ایران کشوری متکثر، با مردمانی متمدن، فرهنگها و زبانهایی غنی است. نادیده گرفتن این تکثر تا امروز بحرانهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی فراوان به وجود آورده. جمهوری اسلامی همواره از اصطلاح «تجزیهطلبی» برای سرکوب کردها، ترکها، عربها و بلوچها استفاده میکند. اما دیروز شاهد بودیم که اتاق فکر تجزیه و فروپاشی ایران «مجلس شورای اسلامی» است.
در حالی که مردم از بلوچستان تا آذربایجان، و از خراسان تا خوزستان در تعاملی مثبت هستند، طبقهی حاکم در حال تخم کینه و تفرقه پاشیدن به اسم حفظ وحدت سرزمینی یا تمامیت ارضی است. اگر نگران وحدت سرزمینی هستیم باید فکری به حال نظام نابخردی بکنیم که چهل و شش سال است بر طبل تبعیض و نابربری زبانی و فرهنگی میکوبد.
برخی از تحلیلگران بر این باورند که تدریس زبان مادری یا تدریس به زبان مادری حتی در مهدکودکها منجر به آسیب زبان فارسی میشود. به مدافعان این رویکرد توصیه میکنم اندکی تاریخ بخوانند. آیا در جریان پادشاهی غزنویان، صفویان و حتی قاجار زبان فارسی از بین رفت؟ آیا زمانی که اردلانها در کردستان اداره امور را برعهده داشتند زبان فارسی از بین رفت؟ واقعیت این است که زبان فارسی را مغولها نیز نتوانستند از بین ببرند، اما جمهوری اسلامی با مسیری که پیش گرفته خواهد توانست.
پاسداری از زبانها و فرهنگهای موجود در یک سرزمین وظیفهی همگان است. از اتحادیه اروپا تا نهادهای زیرمجموعه سازمان ملل متحد همچون یونسکو، تا دولتهای آمریکای لاتین و کانادا و استرالیا، سالانه بودجه هنگفتی صرف کمک به زبانهای در آستانه انقراض میکنند. بخش قابل توجهی از این کمکها در چارچوب آموزش این زبانها انجام میشود.
هند، فنلاند، آفریقای جنوبی، سنگاپور، مالزی، لوکزامبورگ، بلژیک کانادا، سوییس، نروژ، بوسنی و هرزگوین و بسیاری کشورهای دیگر نظام آموزشی چند زبانه دارند. کدامشان در معرض تجزیه هستند؟ علاوه بر تاریخ، مطالعه جغرافیا و نظامهای آموزشی دیگر نیز لازم است! ایران تافتهی جدا بافته نیست.
همواره بر این باور بودم که مسئله زبان مادری و پرداختن به اهمیت آن تنها وظیفه دولتها نیست بلکه جامعه مدنی نیز مسئولیتهایی بر عهده دارد. در همین راستا از دو سال پیش برای احترام و تلاش برای پاسداری از زبانهای مادری در سرزمینمان مجموعهای از کتب را در چارچوب «حقوق به زبان» ساده به پنج زبان فارسی، کردی، ترکی، عربی و بلوچی در «بنیاد شیرین عبادی» منتشر کردیم.
همچنین برای کمک به جامعهای که خوشبختانه یا متاسفانه «سیاست» به بخش جدایی ناپذیری از زندگیش تبدیل شده، مجموعهای از مفاهیم سیاسی را نیز در قالب انیمیشنهای کوتاه به پنج زبان تهیه کردیم. تمام این ویدیوها،کتابها به صورت مکتوب و صوتی، به طور رایگان در سایت بنیاد شیرین عبادی، کانال تلگرام و کانال یوتیوب در دسترس همگان هستند.
@ShirinEbadiofficial
