هشتم مارس، روز جهانی زن، فرصتی است برای شنیدن صدای زنانی که در سایه تبعیض و خشونت روزگار میگذرانند. در ایران، زنان دارای معلولیت در تقاطع جنسیت و معلولیت، با تبعیض مضاعفی روبهرو هستند که آنها را بیش از دیگران در معرض خشونت خانگی قرار میدهد. خانه، که باید مأمن آرامش باشد، برای بسیاری از این زنان به صحنهای از خشونتهای جسمی، روانی، اقتصادی و حتی محرومیت از وسایل کمکی تبدیل شده است. وابستگی به خانواده یا مراقبان، نبود امکانات توانبخشی، و کمبود آموزش برای مقابله با خطر، این زنان را در چرخهای از خشونت گرفتار کرده که کمتر راه گریزی از آن مییابند.
آمارها در ایران نشان میدهند که حدود ۶۶٪ از زنان در طول زندگی خود خشونت خانگی را تجربه میکنند؛ از خشونت عاطفی و جسمی گرفته تا زنکشیهایی که هر سال صدها قربانی میگیرد. اما برای زنان دارای معلولیت، این تصویر تیرهتر است. در حالی که مطالعات جهانی نشان میدهند این گروه تا دو تا سه برابر بیشتر از زنان بدون معلولیت در معرض خشونت قرار دارند، در ایران هیچ آمار رسمی و مشخصی از وضعیت آنها وجود ندارد. تخمینها حاکی از آن است که شاید بیش از ۸۰٪ از زنان دارای معلولیت در ایران با نوعی خشونت روبهرو شوند، اما این اعداد در نبود دادههای دقیق، تنها گمانهزنیاند. این سکوت آماری خود گواهی بر نادیدهانگاری این زنان است.
دسترسی به عدالت، که کلیدی برای پایان دادن به خشونت است، برای زنان دارای معلولیت در ایران تقریباً دستنیافتنی است. نبود قوانین حمایتی کافی، دسترسناپذیری مراکز قضایی، و فقدان آگاهی حقوقی، آنها را از پیگیری حقوق خود محروم میکند. در کشوری که بیش از ۷۷,۰۰۰ مورد خشونت همسر علیه زنان در سال به پزشکی قانونی گزارش میشود، زنان دارای معلولیت به دلیل انزوای اجتماعی و ترس از از دست دادن حمایت، کمتر صدایشان را به گوش میرسانند. نظام بینالمللی حقوق بشر میتواند الگویی برای تغییر باشد، اما تا زمانی که دولت و جامعه به این معضل توجه نکنند، این زنان در سایه باقی میمانند.
ما نیاز داریم به آموزش، اصلاح باورهای نادرست، بازنگری قوانین تبعیضآمیز، بهبود دسترسی به محیط و خدمات، و مهمتر از همه، جمعآوری دادههای دقیق درباره خشونت علیه زنان دارای معلولیت. بدون این آمار، نمیتوان عمق فاجعه را شناخت و بدون شناخت، نمیتوان امیدی به تغییر داشت.
هشتم مارس فقط روز گرامیداشت نیست؛ فریادی است برای عدالت. زنان دارای معلولیت حق دارند دیده شوند، شنیده شوند و از خشونت رها گردند.
