علی شاپوران
بیعلاقگی خامنهای به ایران، ملّیّت و ملیگرایی احتمالاً نیازی به استدلال ندارد و هر کس میتواند از حافظۀ خود شواهد فراوان بر آن بجوید. با این حال اینجا قصد دارم یک مطالعۀ مختصر بر مضامین و واژگانی بکنم که او به کار میبرد تا یک تاکتیک مردمفریبی او را (و در کل پروپاگاندای نظام آخوندی-سپاهی را) آشکار کنم.
توجّه به سخنان او نشان میدهد که خامنهای غالباً از بهکار بردن واژههای «ایران» و «ملّت» پرهیز دارد و ترجیح میدهد به جای آنها بهترتیب بگوید «کشور» و «مردم». برای مثال در سخنرانی نوروز ۱۴۰۴ واژۀ «مردم» ۲۱ بار و واژۀ «ملّت» ۱۱ بار استفاده شدهاست، و در سراسر سخنانش ایران را «کشور» نامیدهاست، جز در کاربردی مشخص: در تمام این سخنان لغت «ایران» فقط نُه بار آمده و هر نُه بار در ترکیب اضافی «ملّت ایران» (که نشان میدهد خود لغت «ملّت» نیز بیرون از این ترکیب اضافی فقط دو بار آمده).
این سخنرانی نوروزی نگاه خامنهای را به این ترکیب نشان میدهد. «ملّت ایران» مخاطب تبریک خامنهای نیست و هدف دعای او هم نیست! زمانی پیدا میشود که قرار است در صحنه حاضر باشد و نشان بدهد پشتیبان نظام است. از ابتدای پیام نوروزی تا وقتی که صحبت از شور و شوق انتخاباتی و ناامید گذاشتن دشمنان است، خامنهای فقط یک بار میگوید «ملّت ایران» و در آن مورد هم – که اشاره به کشتگان سپاه و حزبالله در لبنان است – آشکارا از این که جمله را طوری پیش برده که ناچار است بگوید «ملّت ایران» معذّب است؛ مکثی میکند و بلافاصله در ادامه میافزاید «و امّت اسلامی» (شاید بد نباشد مخاطبی که حضور ذهن ندارد این پیام را یک بار تا اینجا ببیند و به باقی نوشته برگردد). ولی در زمان «حضور در صحنه» چه در انتخابات و چه در کمک به مردم لبنان یا در هنگام «اتحاد کامل»، صحبت از ملت ایران است و فقط همینجاست که این ملت ظاهر میشود و بعد باز از جملات خامنهای ناپدید میشود.
کلام خامنهای اندیشۀ او را برملا میکند: ملّت ایران مردمی هستند که اگرچه در هزار تنگنا و گرفتاریاند، هر وقت به ایشان نیاز است خودشان را مصرف میکنند تا اهداف نظام برآورده شود.
حال این سخنان را با دومین پیام تصویری خامنهای پس از حملۀ اسرائیل مقایسه کنیم که ساعتی پیش منتشر شد. اینجا «مردم» کلا سه بار آمده. در مقابل «ملت» را ۲۲ بار گفته و «ایران» را ۲۰ بار، و ۱۶ بار از این دفعات در ترکیب «ملّت ایران». مخاطب این پیام «ملّت ایران» است و خود پیام این است که: نقش «ملّت ایران» را بازی کنید و خودتان را مصرف کند تا بوتۀ سودای نظام به ثمر بنشیند. مثلاً انتظار دارد نشان ندهید که ترسیدهاید (یعنی از زیر بمب و موشک فرار نکنید).
از سوی دیگر، پیام نوروزی لحنی آشکارا دینی و فرامرزی دارد. اشاره به نوروز با ایام شهادت امام علی و شبهای قدر در یک جمله میآید. اشاره به «برادران دینی» و «امت اسلامی» در آن مکرر است. لبنان و غزه و یمن و البته آمریکا و «رژیم صهیونیستی» هم طبیعتاً حاضرند. در اشاره به لبنان و غزه به کشته شدن کودکان و ویرانی خانهها و آوارگی مردم نیز میپردازد. ولی در مقابل، در کل پیام اخیر جز چند عبارت عربی ابدا خبری از اسلام و امت اسلامی هم نیست و حتی خدا هم غایب است. در وقت گرفتاری آخوند، تنها تکیهگاه او «ملّت ایران» است. البته اشارهای به کشتگان و آوارگان ملت نیست. کشته شدن و آوارگی از وظایف ملت ایران است و جزء نقش اوست.
پس با همین بررسی میتوان گفت انتظار خامنهای از ملّت ایران معلوم است. حال تصمیم با ملت ایران است که به این انتظار پاسخ میدهد و پشت او میایستد یا نه؛ انتخابی که ملت ایران خواهدکرد و بهایش را خواهدپرداخت یا سودش را خواهد برد.
فرهیختگان
