دکتر محسن سازگارا، دبیر کارگروه مقاومت مدنی شورای گذار در جلسه ای با دانشجویان روش های مختلف مقاومت مدنی و اهمیت آن را برای گذار از نظام های دیکتاتوری توضیح و سپس به پرسشها پاسخ داد.
آقای سازگارا در مورد گذار از یک نظام دیکتاتوری و در مورد ایران گذار از استبداد دینی، از طریق گذار و مقاومت مدنی گفت که یک دوگانه ای در ادبیات سیاسی، بویژه از دوران اصلاحات به بعد، ساخته شد. و آن دوگانه انقلاب و اصلاح بود؛ به این معنی که انقلاب مساوی شد با حشونت ورزی و اصلاحات مترادف شد با خشونت پرهیزی. اما این دوگانه درست نیست و بستگی دارد به تعریفی که ار انقلاب داریم.
آقای سازگارا معتقد است: انقلاب فرایندی است که طی آن اقشاری از مردم که از عرصه سیاست به حاشیه رانده شده اند و در سیاست تاثیری ندارند ناگهان به صحنه سیاست بیایند که منجر به تغییر طبقه حاکمه بشوند. این فرانید می تواند با خشونت و یا بدون خشونت باشد. بنابراین می توان واژه انقلاب را بکار برد اما بدون خشونت.
آقای سازگارا پس از این مقدمه به موضوعات زیر پرداخت:
- در یک نگرش کلان به مبارزات و نزاع بر سر قدرت می توان دو گزینش را در نظر داشت، یکی راهبرد جنگ چریکی و مبارزه مسلحانه؛ و گزینش دیگر مقاومت مدنی و مبارزات خشونت پرهیز است. این گزینش البته سابقه طولانی در تاریخ ندارد و فرموله و نظریه شدن آن بیشتر به قرن بیستم باز می گردد، زمانی که گاندی این راهبرد را پیشه کرد.
- مقاومت مدنی برای نصیحت دیکتاتور نیست، بلکه برعکس مقاومت مدنی را باید طوری برنامه ریزی کنیم که بتوانیم دیکتاتور را شکست بدهیم.
- فرایند مقاومت مدنی بر سه ستون استوار است. این سه ستون باید به موازات هم برنامه ریزی و اجرا شوند تا بتوان دیکتاتور را به زیر کشید. این سه ستون عبارتند از:
- اعتراضات عمومی: که ساده ترین روش آن اعتراضات خیابانی است. البته این روش زمانی که جمعیت زیاد شود موثر خواهد بود. روش دیگر تظاهرات برق آسا یا شعار نویسی و بنر آویزان کرده است.
- عدم همکاری و امتناع: عدم همکاری ستون و تاکتیک دوم است. مهمترین و شناخته شده ترین این ستون اعتصاب و سر کار نرفتن است. اما اینها کافی نیست و در ادامه باید روی تحریم ها و بایکوت اشخاص و نهادهای حکومتی کار کرد.
- ریزش حکومت: ستون سوم که به اندازه دو ستون اول اهمیت دارد ریزش بدنه حکومت از هسته مرکزی قدرت است. در این رابطه نیز باید برنامه ریزی داشت. هرگاه این ریزس به هسته قدر رسید کار حکومت و دیکتاتور تمام است. البته ستونهای فرهنگی و اقتصادی و اداری زودتر جدا می شوند.
ویدیوی این کلاس آموزشی را در اینجا ملاحظه کنید:
