وابستگی بیش از پیش اقتصاد ایران به نفت
جمهوری اسلامی درسال جاری با مشکل کسری بودجه شدیدی روبروست و طبق اعلام کارشناسان یک سوم بودجه کشور بطور ویژه در بخش فروش نفت قابل تحقق نیست.
بودجه سال جاری در حالی بسته شد که روزانه یک میلیون بشکه نفت به قیمت ۵۰ دلار در آن لحاظ شده بود ولی عملا میزان واقعی صادرات نفت بسیار کمتر از این رقم صورت گرفت. قیمت نفت ایران در بازار جهانی به قیمت ۳۱ دلار در پنج ماه گذشته بوده و گزارشهایی از تخفیفهای بالای ایران به مشتریان نفتی منتشر شده که در این حالت هر بشکه نفت ایران خیلی کمتر از ۳۱ دلار در بازار جهانی معامله شده است.
گشایش اقتصادی واژهای است که اخیرا حسن روحانی بدون بازگو کردن جزییاتی، به مردم اعلام کرد. روحانی با بیان گشایش اقتصادی باعث شد گمانهزنیها به سمت آزادسازی پولهای بلوکه شده ایران و یا FATF برود. اما رئیس بانک مرکزی اعلام کرد که دولت در راستای مدیریت نقدینگی و تامین منابع مالی طرح فروش اوراق نفت را دارد. سپس ویدیویی در فضای مجازی از صحبتهای حسین مرعشی، سخنگوی حزب کارگزاران، در دیدار با روحانی منتشر شد که وی به روحانی پیشنهاد میکند در ازای دریافت «دلار، یورو و سکههای مردم، دولت پته نفتی در اختیار آنها قرار دهد و بعد از سه سال آن را بازخرید کند»، در این ویدئو مرعشی اعتقاد دارد با این کار میشود اقتصاد مملکت را «برای یک سال» اداره کرد. این ویدیو صحبتهای رئیس بانک مرکزی را برای انتشار اوراق مشارکت نفتی برپایه دلار یا ارزهای دیگر تقویت میکند. البته مقامات رسمی جمهوری اسلامی تاکنون درباره طرح دولت برای گشایش اقتصادی هیچ توضیحی ارائه نداده اند. ولی بنظر میرسد دولت میخواهد با جذب داراییهای ارزی و ریالی مردم، هم میزان نقدینگی در کشور را کاهش دهد، هم کسری بودجه خود را جبران کند.
به گفته بعضی از منابع، دولت با این طرح به دوهدف مهم دست پیدا میکند؛ یکی نقدینگی مردم را مدیریت میکند و مردم میلیاردها تومان پول سرگردان خود را برای پیشخرید نفت به دولت میدهند و اوراق دریافت میکنند، دیگر اینکه میتواند کسری بودجه خود را جبران کند. اگر این معادله به درستی انجام بگیرد دولت به دو هدف خود دست پیدا میکند ولی اگر محاسبات دولت روحانی دقیق و کارشناسی شده نباشد، میتوان گفت دولت برای رهایی از مشکلات اقتصادی موجود تیری شلیک کرده که امیدوار است که در تاریکی به هدف اصابت کند. اما به عقیده خیلی از کارشناسان اقتصادی در این طرح مجهولات زیادی وجود دارد مانند: «کاهش یا افزایش بهای نفت در بازارهای جهانی، تغییر در نرخ دلار و امکان فروش نفت در زمان سررسید اوراق که این امر تنها با برداشتن تحریمها امکان پذیر است.»
دولت برای ترغیب مردم به خرید سهام نفت باید تمهیداتی را پیشبینی کند. بنا بر اعتقاد دنیای اقتصاد:«این اوراق بدون ضرر است. یعنی خریداران در صورت پایین آمدن قیمت نفت یا دلار، هیچ ضرری متقبل نمیشوند وحداکثر معادل نرخ سود سپردههای بلندمدت بانکی پول دریافت میکنند. اما بنظر میرسد دولت هیچ منابع مالی تامین خسارت در برابر نوسانات احتمالی ندارد. تنها رفع تحریمها میتواند چاره کار باشد.»
به گزارش همشهری آنلاین به نقل از ایران، در تاریخ ۲۱ مردادماه ۹۹ ، روزنامه النشره لبنان چاپ بیروت در گزارشی با عنوان «مذاکرات آمریکایی- ایرانی به پایان خود نزدیک میشود و لبنان در انتظار است» از میانجیگری آلمان به شکل مستقل میان تهران و واشنگتن خبر داد. به گفته این منابع گفتگوها به پایان خود نزدیک میشود، ولی این به معنی بهبود شرایط در روابط ایران و آمریکا نیست بلکه در حال حاضر تنش در منطقه میان ابن دو کشور به اوج خود رسیده است.» درهمین راستا صحبتهای محمود واعظی، رئيس دفتر روحانی هم این خبر را تایید می کند: «با علامتهایی که از کشورهای اروپایی و آسیایی و دیگران دریافت کردهایم در روزهای پایانی تحریمها قرارداریم.»
اگر واقعا تحریمها به زودی رفع شوند، موانع فروش نفت در بازار جهانی برداشته میشود و دولت دیگر نیازی به پیشفروش نفت به مردم نخواهد داشت. برخی نمایندگان مجلس از این طرح انتقاد کردهاند چرا که به باور آنها روحانی برای جبران کسری بودجه امروز خود از مردم پول دریافت میکند و پرداخت آن را بر دوش دولت بعدی میاندازد و درعین حال اقتصاد ایران را بیش از پیش وابسته به صنعت نفت میکند.
