اکنون پس از گذشت چهل و دو سال از همهپرسی جمهوری اسلامی، مردم ایران تنها خواستار بازپسگیری داشتههای خود از حکومتی هستند که با ناکارآمدی خود آن را به تاراج داده است.
مینا مصطفوی
چهل و دو سال از برگزاری همهپرسی برای روی کار آمدن جمهوری اسلامی در ایران گذشت. بنابر گزارشهای منتشر شده در آن زمان نزدیک به ۹۸ درصد ایرانیها در دوازده فروردین ۱۳۵۸ رای «آری به جمهوری اسلامی» دادند و بدین ترتیب جمهوری اسلامی به طور رسمی حکومت خود را آغاز کرد. اکنون پس از گذشت چهار دهه از برگزاری همهپرسی فوق٬ کارزار «نه به جمهوری اسلامی» در حال گسترش میان مردم ایران است.
به گفته ابراهیم یزدی، وزیر خارجه و معاون نخست وزیر در دولت موقت انقلاب، همهپرسی سال ۵۸ در شرایطی برگزار شد که هنوز قانون اساسی ایران تدوین نشده و تعریفی هم از جمهوری اسلامی ارائه نشده بود. گفته میشود به جز «جمهوری اسلامی»، «جمهوری دموکراتیک» از طرف مهندس بازرگان، نخست وزیر دولت موقت و همفکران او، «جمهوری دموکراتیک اسلامی» و «جمهوری ایران» از طرف جریانات چپ، لائیک و سکولار مطرح بود اما در نهایت با «اصرار» آقای خمینی «جمهوری اسلامی» برای رفراندوم به رای گذاشته شد.
هرچند پیشتر آقای خمینی از «جمهوری اسلامی دموکراتیک» صحبت کرده بود اما پس از آنکه موضوع همهپرسی قطعی شد با حذف واژه «دموکراتیک» خیلی صریح گفته بود: «جمهوری اسلامی و نه یک کلمه بیشتر یا یک کلمه کمتر.»
به عقیده بسیاری از گروههای مختلف سیاسی، انقلاب سال ۵۷ با تلاش جریانات سیاسی متفاوتی به سرانجام رسید و آقای خمینی با مصادره این پیروزی، حاکمیت را به نفع جریانات همفکر خود و مذهبیون تمام کرد و از آن جهت که تمام گزینههای پیشنهادی در پرسشنامه نیامده بود بنابراین این همهپرسی وجاهت قانونی نداشته است.
اکنون پس از چهل و دو سال از برگزاری رفراندوم در ایران بیش از ۱۰۰ فعال مدنی و سیاسی از سازمان ملل درخواست کردهاند با حمایت و نظارت خود همهپرسی جدیدی را برگزار کند. به گفته حشمتالله طبزدی، دبیرکل جبهه دموکراتیک ایران، «جمهوری اسلامی ناکارآمدی خود را در حوزههای اجتماعی و اقتصادی نشان داده و مردم ایران را گرفتار فقر و فلاکت کرده است.» به عقیده آقای طبرزدی «به لحاظ مشروعیت قانونی نیز مردم این حکومت را قبول ندارند و با کاهش مشارکت خود در انتخابات نشان دادهاند که از جمهوری اسلامی گذر کردهاند.»
نقض گسترده حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی، سرکوب بیرحمانه معترضان در اعتراضات خیابانی در سالهای گذشته، به حراج گذاشتن منابع و خاک ایران از طریق قراردادهای طولانی مدت نظیر آنچه اخیرا تحت عنوان «قرارداد ۲۵ ساله چین و ایران» صورت گرفته، فساد گسترده سیاسی و اقتصادی و شکاف طبقاتی روزافزون در نتیجه ناکارآمدی اقتصادی حکومت منجر به نارضایتی مردم شده است.
اکنون پس از گذشت چهل و دو سال از همهپرسی جمهوری اسلامی، مردم ایران تنها خواستار بازپسگیری داشتههای خود از حکومتی هستند که با ناکارآمدی خود آن را به تاراج داده است. مردم نه تنها تمایلی به شرکت در انتخابات ندارند بلکه به عقیده بسیاری از فعالان سیاسی با عدم مشارکت در انتخابات پیش رو، ضمن گفتن یک «نه» بزرگ به جمهوری اسلامی خواهان تعیین سرنوشت خود از طریق موازین یک حکومت دموکراتیک خواهند شد.
