“کودک کار” کودکی است که به یکی از اشکال کار “سبک/ سخت” و “داوطلبانه/ اجباری” جهت کسب درآمد و نه کسب توانمندی اشتغال دارد. در حقیقت منظور از “کار کودک” درگیر نمودن کودکان در آن دسته از فعالیتهای اقتصادی است که مانع تحصیل، آموزش و برخورداری آنان از امکانات اولیه رشد فردی و اجتماعیشان میشود و با آسیب و بهره کشی همراه است.
بر همین اساس روز ۱۲ ژوئن مصادف با (۲۲ خردادماه) به عنوان “روز جهانی مبارزه با کار کودک” اعلام شده است که مستلزم همکاری دولتها، کارفرمایان و سازمانهای کار، جامعه مدنی و میلیونها انسان از سراسر جهان است تا بتوان اقدام مؤثری را برای کمک به کارگران کودک انتظار داشت.
ماده ۳۲ “پیمان جهانی حقوق کودک” میگوید کودکان باید در برابر هر کاری که رشد و سلامتی آنها را تهدید میکند حمایت شوند و دولتها نیز باید حداقل سن کار و شرایط کار کودکان را مشخص کنند.
سازمان ملل متحد سال ۲۰۲۱ میلادی را سال بینالمللی “حذف کار کودک” نامگذاری کرده است. برنامههایی که در این سال تدارک دیده شده فرصتی خواهند بود برای بررسی چالشهایی که همهگیری کووید-۱۹ در مسیر حذف کار کودک ایجاد کرده است.
کودکان کار بر اساس تعریف سازمان بینالمللی کار، کلیه افراد گروه سنی ۵ تا ۱۷ سال را در برمیگیرد. بر اساس گزارش جدید سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۱، در دوران همهگیری بیماری کووید ۱۹ آمار کودکان کار در دنیا بسیار افزایش یافته و تعداد بیشتری از افراد در معرض خطر هستند.
بر اساس تازه ترین آمار در این گزارش، ۷۰ درصد کودکان کار در بخش کشاورزی، ۱۰ درصد در بخش صنایع و ۲۰ درصد در بخش خدمات، مشغولند.
همچنین تقریبا ۲۸ درصد کودکان کار ۵ تا ۱۱ ساله و ۳۵ درصد آنها ۱۲ تا ۱۴ ساله میباشند و محروم از تحصیل هستند. آمار این کودکان در مناطق روستایی ۱۴ درصد کل کودکان را تشکیل میدهند که بیش از ۵ درصد در مناطق شهری است.
صندوق کودکان سازمان ملل متحد”یونیسف ” و سازمان یبن المللی کار”آی ال او” با انتشار گزارش مشترک اعلام کرده اند که شمار بی سابقهای از کودکان کار در جهان اضافه گردید است و پس از ۲۰ سال موفقیت در کاهش تعداد این کودکان اکنون این شمار به ۱۶۰ میلیون نفر رسیده است. در این گزارش آمده است که این رقم یک افزایش ۴/۸ میلیون کودک را در طول چهار سال نشان میدهد. این در حالی است که در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۶ میلادی تعداد قربانیان کار کودکان تا ۹۴ میلیون کمتر شده بود.
هنریتا فور، مدیر اجرایی یونیسف گفته است: “ما در حال از دست دادن فرصتها برای مبارزه با کار کودکان هستیم و سال گذشته به هیچ نتیجه درخور توجهی در این زمینه نرسیدیم. در دومین سال شیوع کرونا نیز همچنان تعطیلی مدارس، شوکهای اقتصادی و کاهش بودجههای ملی ادامه دارند و در این شرایط خانوادهها مجبور به انتخابهای سخت میشوند”.
ایران:
در خصوص تعداد کودکان کار در ایران و میزان پراکندگی آنها در شهرهای مختلف و ایرانی یا غیر ایرانی بودن آنها، به دلیل اینکه اغلب کودکان کار هیچ گونه ثبت هویتی ندارند آمار دقیقی در دسترس نیست.
طبق آمار موجود در سطح کشور بیش از ۸۰۰ سازمان مردم نهاد فعال در حوزه کودکان کار و خیابان وجود دارد که حمایتهای تحصیلی، مالی، تغذیهای، حقوقی و … از این کودکان دارند. همچنین در سطح ملی نیز بیش از ۳۰ سازمان مردم نهاد در این عرصه فعال میباشند.
@ngoodvv
