چرا علیرغم تحقیر خامنه ای در رد کاندیداتوری چهر های اصلاح طلب، آنان به روی خود نیاورده و فراخوان به شرکت در انتخابات دادند.
نادر وهابی
چگونه می توان مواضع چهره های اصلی اصلاح طلبان: خاتمی، کروبی، تاجزاده و همزاد خارج نشین آنان عبدالکریم سروش مبنی بر شرکت در انتخابات فرمایشی خامنه ای را تحلیل نمود؟
این رژیم با معیارهای جامعه شناختی سه گانه ی وبری (سنتی، کاریزماتیک، مدرن) فاقد مشروعیت اجتماعی است و با اتکا به ابزارهای سرکوب اجتماعی-سیاسی (سپاه پاسداران، اطلاعات، بسیج و…) به حیات خود ادامه می دهد.
موضع گیری این بخش از اصلاح طلبان بحث “دوگانه انگاری” در ساختار اندیشه را مطرح می سازد که مبتنی بر گونه ای از بافت اجتماعی است که از نظر تاریخی بار واپسگرایی و مدرنیسم را همزمان به دوش می کشد اما از نظر منافع ساختاری در کنار رژیم قرار می گیرد و صرف نظر از ابعاد فردی اخلاق سیاسی به دلیل نهادی شدن عادت واره های رایج سیاسی در ایران همچون ” بازی دوگانه “، نمی توانند به یکدستی در ساختار اندیشه دست یابند و تا وقتی که رژیم نامشروع و جبار خامنه ای بر مدار قدرت قرار دارد آنها قادر به ایستادن تمام عیار در کنار مردم و فاصله گیری از این قطب مسلط نیستند.
بدون تردید موضعگیری سروش ضمن اینکه در نگاه کلی از این دوگانه انگاری در ساختار تفکرش رنج می برد شاید موضعی است در راستای مواضع پیشین وی در انتقام از تبعیدیان ایرانی خارج از کشور که در مواقع بسیاری به دلیل فقدان درک عینی از پدیده های سیاسی و عدم اصالت تفکر روشنگرانه به تعبیر ادوارد سعید، او را مورد انتقاد شدید قرار داده اند.
بنابراین دوگانگی ساختاری و اخلاقی فوق موجب تداوم بیشتر الیگارشی مذهبی خواهد بود اما در تاریخ سیاسی ونیز درحافظه ی جمعی مردم ایران آنها همواره به عنوان جریانی فرصت طلب که کاری جز خاک پاشیدن به چشم مردم ندارند خواهد ماند و این نوع آسیب شناسی تفکر “دوگانه” در بیست سال گذشته توانست برای مدتی هرچند کوتاه سقوط رژیم را به عقب اندازد اما تاریخ نشان داده است که سرانجام عنصر انسانی و نیروهای مترقی پیروز خواهند شد و جامعه ی مدنی و دموکراسی به ایران بازخواهد گشت.
نادر وهابی، پاریس، جمعه/۲۸خرداد/۱۴۰۰خورشیدی ( ۱۸ ژوئن ۲۰۲۱ )
