در روز جمعه ۳۰ جولای ۲۰۲۱ به ساعت ۳۰/۶ بعد از ظهر در اتاق جناب جمشید برزگر در کلاب هاوس نشستی تدارک دیده شد که با سخنرانی مهندس حسن شریعتمداری، دکتر مهران ترابی و دکتر شیرین عبادی همراه بود. در این جلسه صدها نفر از کنشگران و مشتاقان عبور از جمهوری اسلامی به هم رسیدند تا «انتقادات، یا اتفاق نظر و حمایت عملی» خود را در مورد چرایی شرکت در اعتراض سراسری برای روز ۱۴ امرداد- با طرح نظرات یا پرسش هایی به آگاهی هم برسانند.
در این جلسه آنچه که بیش از همه مورد توجه قرار گرفت در چند حوزه فکری و عملی قابل توضیح و تفکیک می باشد که ما فهرست آن را در زیر می آوریم:
برای عبور از جمهوری اسلامی سه عامل مهم در همگرایی یا واگرایی هم ایفای نقش می کنند که عبارتند از: نیروهای اجتماعی (جامعه مدنی)، اپوزیسیون ساختاری و قدرتهای خارجی.
اپوزیسیون داخل و خارج از کشور کیست و آیا میزان کنشگری و همگرایی آنان در مرحله کنونی می تواند به عبور از جمهوری اسلامی بینجامد؟
بدیل اپوزیسیون برای ساختار سیاسی نو چیست؟
اپوزیسیون در تاسیس یک نظام دموکراتیک و مردم سالار از چه لوازمی برخوردار است؟
کنش و عاملیت از منظر فکری نیروهای شرکت کننده چه معنایی دارد و کدام نوع کنشگری در مرحله کنونی برتری دارد؟
فقدان اتحاد فراگیر در میان اپوزیسیون چه تاثیری بر مشروعیت آنان در «نگاه مردم، ماندگاری جمهوری اسلامی و تعامل با غرب» دارد؟
چرا مردم اقبال لازم در عبور از حاکمیت جمهوری اسلامی و همرایی با اپوزیسیون نشان نمی دهند؟
دو نیروی دور از هم در این اتاق شرکت کرده اند؛ «نیروهای جامعه مدنی و جامعه سیاسی» که از سخن نیروهای شرکت کننده می شود به نکات زیر دست یافت.
جنبش اجتماعی داخل و خارج از کشور طی مبارزه برای عبور از جمهوری اسلامی در چند چالش درونی و خود بنیاد درگیر است. آنان با آگاهی و جدال با ناسازوارها به دنبال پاسخ های درخور هستند که چکیده آن در زیر می آید:
۱. عاملیت نیروها با ناسازگاری در حوزه مسئولیتهای فردی، و رابطه آن با حوزه جمعی و مبارزات ساختاری قرار دارد.
۲. جنبش اجتماعی (نیروهای سیاسی و فعالین مدنی) برای عبور از این مرحله ناگزیر در پاسخ به چند الگوواره (پارادیم) قرار دارد:
- سازگاری جمعی بر تبیین اندیشه سیاسی.
- سامان دهی به راهبرد یگانه.
- مباشرت بر عاملیت وسیع اجتماعی نیروها در عرصه میدانی.
- بالندگی مبارزات خشونت پرهیز در جامعه مدنی ضعیف.
- تقارن رهبری افقی (در جامعه مدنی) با رهبری هرمی (در جامعه سیاسی) که عمدتا مبدل به تعارض در عمل اجتماعی گشته است.
هم اکنون وجود همزمانی در پاسخ به الگوواره (پارادیم بالا) بر شدت تعارضات نیروها افزوده که چنانچه پاسخ درخور داده نشود، مرحله عبور می تواند با نتایج پوشیده و ناروشن همراه باشد. که بی گمان جمهوری اسلامی بدلیل برخورداری در موازنه قدرت می تواند در برابر نیروهای اجتماعی پیشی گیرد! بنابراین برای «تحقق اهداف راهبردی، کنش جمعی و فراگیر و برتری در موازنه قدرت»، بایسته است تا بازشناسی «جغرافیای سیاسی و زمان تاریخی» مورد توجه قرار گیرد، و به این منظور نیروهای اجتماعی به «همدلی و سازگاری در اتخاذ راهبردهای مشترک» تلاش کنند.
چنین باد