حمید نوری، مشهور به حمید عباسی از کارمندان عالی رتبه پیشین قوه قضاییه در ایران و از اعضای شناخته شدهی هیات اعدامها در زندان گوهردشت کرج شناخته میشود. حمید نوری ۶۰ ساله است، او در شنبه ۱۸ آبان سال ۹۸ از فرودگاه بینالمللی خمینی و احتمالا برای انجام برخی درمانهای پزشکی به سوئد سفر کرد. دادستانی سوئد با حکم دادسرای این کشور، حمید نوری را در فرودگاه آرلاندا استکهلم بازداشت کرد. بازداشت او طی ماههای گذشته و به دلایل مختلف از جمله مدارک جدید اتهامی و شاکیان بیشتر و همچنین افزوده شدن شواهد و اسناد برای تحقیقات بیشتر تمدید شد. اکنون پس از ۲۰ ماه، امروز ۱۹ مرداد ۱۴۰۰ محاکمهی او در شهر استکهلم آغاز میشود.
یکی از کسانی که نقش اساسی در بازداشت حمید نوری داشته، ایرج مصداقی است. ایرج مصداقی، فعالی سیاسی و از جمله کسانی شناخته میشود که از اعدامهای سال ۶۷ جان به در برده است. او در خاطرات خود از زندان و گفتگوهایش با رسانهها بسیار از نقش حمید نوری در قتلهای آن سالها نام میبرد. بخشی از این خاطرات نیز در جلد سوم کتاب ایرج مصداقی به نام: نه زیستن، نه مرگ آمده است. او در این کتاب از ناصریان نام میبرد که نام سازمانی محمد مقیسه است. فردی که بعدها قاضی شد و به ریاست شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب رسید. بنابر گفتههای شاهدین و زندانیان جان به در برده از زندان گوهردشت، حمید نوری در این زندان کمک دادیار بوده و به نوعی هم عاملیت اجرایی در برگزاری اعدامها را داشته و هم به عنوان یک طرف مشورتی در بررسیها برای اعدام زندانیان نقش اساسی داشته است.
آن چنانکه از ماشین شبه ساختاری جمهوری اسلامی بر اساس نگاشتههای تجربی و تاریخی بر میآید، بسیاری از مقامات و مدیران میانی در جمهوری اسلامی، در ابتدا عضو کمیتههای کوچک انقلاب بودند که به دستور خمینی برای محافظت از انقلاب تشکیل شده بود. کمیته هایی که بعدها بر اساس آن تشکیل س پ اه پاسداران در دستور کار قرار گرفت. افرادی که توانستند و مستعد بودند به ردههای بالای این گروه نظامی راه یافتند. بسیاری هم به وزارت اطلاعات و برخی هم به قوه قضاییه راه پیدا کردند.
تلاشها برای به دام انداختن مسئولان جمهوری اسلامی که هر یک در جنایتی مستقیم یا غیر مستقیم دخالت داشتهاند یک نام مشهور نیز دارد. هاشمی شاهرودی، رییس پیشین قوه قضاییه از جمله کسانی بود که برای درمان راهی آلمان شده بود. اقداماتی که برای دستگیری او آغاز شده بود احتمالا به دلایل سیاسی و ملاحظات کشور آلمان منجر به فراری دادن زودهنگام هاشمی از آلمان شد. بخت اما با حمید نوری یار نبود. کوهی از مدارک و شواهد مستند شده در برابر هیات منصفه وجود دارد و بسیاری از بازماندگان اعدامهای آن سالها از خانوادهها و جان به در بردگان پس از ۳۳ سال جستجوی عدالت امروز در دادگاه برای دادخواهی حاضر هستند.
دادستانی سوئد در اواخر جولای کیفرخواست حمید نوری را به اتهام کشتارهای سال ۶۷ صادر کرد. ایرج مصداقی در گفتگو با رسانهها دربارهی دلایل کیفر خواست دادستانی سوئد میگوید: «من در کتاب خاطراتم که حدود دو دهه قبل منتشر شده با ذکر جزئیات نقش حمید نوری را در کشتار ۶۷ تشریح کردم و در کتابم تاکید کردم که نام اصلی او حمید نوری است و در زندان به حمید عباسی معروف بود. از آنجا که این کتاب قبلا منتشر شده بود سند محکمی برای دستگاه قضائی سوئد بوده است.»
او دربارهی شاهدان و مدارک مرتبط افزود: «از طرف دیگر ما شاهدانی را معرفی کرده بودیم که قبل از اینکه حمید نوری به سوئد بیاید، در جریان پرونده قرار داشتند و به همین دلیل برای آنها مسجل بود که فردی که به سوئد میآید حمید نوری است و او به مشارکت در کشتار ۶۷ متهم است و همه اینها کافی بود که دادستان سوئد او را بازداشت کند.»
بدون تردید این یک گشایش بزرگ در راه دادخواهی از بخش تاریک و هولناک تاریخ ایران است. گشایشی که میتواند با محکومیت حمید نوری، زمینههای لازم و قانونی برای تحت پیگرد قرار دادن ابراهیم رییسی را به عنوان یکی از عاملان اصلی کشتارهای دسته جمعی در ایران هموار کند. بخش مهمتر اما ملاحضات و منافع سیاسی اتحادیه اروپا برای حکومت جمهوری اسلامی است که از پس محکومیت حمید نوری دیگر مثل سابق نمیتواند بر مدارا ریا و مدارا از سمت اروپا حرکت کند.
بردیا موسوی
