مدارس ایران در جدالی نابرابر: فقر مضاعف و رکود آموزش

‍ امتداد-گروه اجتماعی: رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور اخیرا در گفت و گو با ایسنا خبر داده بود که «میانگین مدارس نیازمند تخریب، بازسازی و مقاوم‌سازی به ۱۹/۲ درصد است و ‌ما امروز دغدغه مدارس سنگی را داریم که حدود ۴۰۰۰ مورد است.» اما آیا مساله نوسازی مدارس و وجود حدود ۴۰۰۰ مدرسه سنگی تنها مشکلات نظام آموزشی کشور است.

خلا نبود و عدم توجه به متخصصین اقتصادی در وزارت آموزش و پرورش آنقدر جدی است که اگر تا پایان دهه اخیر پر نشود قطعا آموزش و پرورش به خصوص در مدارس دولتی کامل از بین خواهد رفت و واژه عدالت آموزشی به تاریخ سپرده خواهد شد.

در تمام دنیا محققان و کارشناسان جامعه شناسی، نظام آموزشی را یکی از مهم‌ترین و موثرترین ساختار‌های یک حاکمیت می‌دانند که توجه و سرمایه گذاری در آن بسیاری از مشکلات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی را پیشگیری میکند و بی توجهی به آن نیز تبعات سنگینی را در آینده برای جامعه به دنبال خواهد داشت.

در ایران وزارت آموزش و پرورش با حدود ۱ میلیون. ۱۰۰ هزار معلم، یک سوم کارمندان کل دولت را شامل می‌شود از سویی حدود ۱۴ میلیون دانش آموزان در ۱/۷ هزار مدرسه این وزارت خانه در حال تحصیل هستند.

در حال حاضر سهم آموزش و پرورش از بودجه عمومی کشورمان ۸/۹ درصد است، در حالی که این رقم در سال ۹۲ ۱۸درصد بوده است!
هم چنین در بحث سهم آموزش و پرورش از تولید ناخالص ملی در ایران و جهان نیز سهم آموزش و پرورش در دنیا از تولید ناخالص ملی ۴/۶ درصد است، در حالی که در کشور ما کمتر از دو درصد است.

از سوی دیگر نیز میانگین نسبت هزینه­‌های آموزشی به GDP از حدود ۶ درصد در سال‌های نخست انقلاب به حدود ۳/۵ درصد در دهه اخیر رسیده است.

افزایش سهم وزارت آموزش و پرورش از بودجه سالانه کشور و تولید ناخالص ملی اولین گام در حل مشکلات اقتصادی وزارت آموزش و پرورش است که حتما تحت تاثیر تحریم‌ها و میزان درآمد ملی قرار می‌گیرد این درحالی است که قسمت عظیمی از بودجه سالانه وزارت آموزش و پرورش هم صرف حقوق و معیشت معلمان می‌شود هر دولتی به هر میزانی بودجه سالیانه آموزش و پرورش را افزایش دهد وقتی تقسیم به مشکلات و محل خرج کردن اعتبارات وزارت آموزش و پرورش شود سهم اندکی به هر کدام می‌رسد که در مقایسه با تورم معمولا بسیار ناچیز است.

هم چنین به نظر می‌رسد در آموزش و پرورش نگاه کلان اقتصادی وجود ندارد و مدیران این وزارتخانه جز حرکات کوچک برنامه‌ی چندانی برای استفاده از منابع عظیم اقتصادی خود در جهت رفع مشکلات مالی موجود ندارند و صرفا منتظر هستند بودجه سالانه آموزش و پرورش از سمت مجلس و دولت بیشتر شود انتظاری که البته تلاش چندانی هم برای برآورده شدن آن نمی‌کنند.