خلقِ مفاهیم نو، چندان که این مفاهیم دریافت و شناختی تازه به دست داده و به کلیدواژهای تفکرِ خلاق و راهگشای چشماندازهای نو فکری بدل شوند، شاخصهی مهمِ «متفکر» است.
در تاریخِ معاصرِ ما به ندرت به چهرههائی برمیخوریم که از ترجمه و شرح و توضیح و تفسیر و تکرارِ مفاهیمِ موجود یا گذشته بر گذشته و با خلقِ مفاهیمِ نوِ راهگشا مصداقِ صفتِ «متفکر» باشند.
«متفکر» از پدیدههای ندرت در تاریخِ معاصر ما است و آرامش دوستدار با طرح تحلیلی «امتناع تفکر در فرهنگ دینی» و خلق مفاهیمی چون «فرهنگِ دینخو» و «دینخوئی» و.. از مصداقهای «متفکر» در تاریخِ معاصر ما بود.
نشان دادنِ سلطهی «دینخوئی» و «فرهنگِ دینی» بر ذهنیتِ دینداران و بسیاری از دینناباورانِ ایرانی و نقدِ ریشهای نظری این فرهنگ نیز از درخشانترین دستاوردهای او است.
عقلگرائی بی نقدِ دین ممکن و حاصل نمیشود اما در تاریخِ معاصر ما به ندرت به چهرههائی برمیخوریم که به نقدِ دین و فرهنگ دینی برخاستهاند و آرامش دوستدار از این منظر نیز پدیدهی ندرت بود.
بر برخی نظرها و حکمها و تحلیلهای او می توان نقدها نوشت و بر زبان و نثر نه چندان هموار او نیز اما درخششِ ذهن و نقدِ او را انکار نمیتوان کرد.
در خبرها خواندم که خالقِ کتابهای «ملاحظات فلسفی در دین و علم»، «درخششهای تیره» «امتناع تفکر در فرهنگ دینی»، « زبان و شبهزبان فرهنگ و شبهفرهنگ»، «خویشاوندی پنهان» و یکی از خلاقترین و درخشانترین ذهنهای تاریخ معاصرِ ما درگذشت.
دریغا دریغ
برگرفته از فیسبوک نویسنده
