تصویر شیوخ سیاهپوش در بارگاه رئیس روسی
مصدق دست روسها را از شیلات شمال کوتاه کرد و نفت را از حلقوم انگلیسی ها در جنوب بیرون کشید. موازنه منفی او در صدد ستیز با هیچ قدرتی نبود، در راستای اعاده شخصیت تحقیر شده ملی ایرانیان توسط روس و انگلیس بود. در نظام فکری مصدق، مرگ بر این و بر آن جایی نداشت اما محافظت از شخصیت ملی در برابر شرق و غرب اهمیت داشت.
سیاست خارجی جمهوری اسلامی عدول از “اصل موازنه منفی” است، اصلی که بد شانسی اش ظهور و بروز در دوران جنگ سرد بود، دورانی که جایی برای حکومتهای ملی دموکرات مستقل نبود. در نهایت سیاست جذب حمایت آمریکا از طرف مصدق، برای خنثی کردن توطئه های لندن و مسکو به رغم موفقیتهای اولیه با کودتای مثلث سیاـ ام آی سیکس، دربار و روحانیت مرتجع شکست خورد و موازنه منفی در سیاست خارجی ایران چون دموکراسی در سیاست داخلی در مقام رویا باقی ماند.
جمهوری اسلامی از همان ماههای نخست انقلاب از موازنه منفی عدول کرد وقتی که چند دانشجوی هیجان زده و بازی خورده، سفارت آمریکا را اشغال و “مرگ بر آمریکا” شد شعار ایدئولوژیک نظام سیاسی که مردمش را به خاطر سیاست خارجی به دور از تدبیر در فقر نگه داشته.
این تصویر رئیسی و نمازش در کاخ کرمیلن تصویری نمادین است از التماس دعا در نزد پوتین و چرخش کامل به سمت شرق در غیاب سیاستی متوازن که نه ضد غربی باشد نه ضد شرقی. نه به آمریکا باج دهد نه به چین و روسیه. سیاست خارجی موفق که ضامن توسعه ایران باشد در گرو روابط بلند مدت و راهبردی با بسیاری از قدرتهای جهانی و منطقه ای است، چرا که محافظت از ایران در جنگل بین الملل نه نیاز به آمریکا ستیزی دارد نه روس ستیزی نه چین ستیزی.
ما به روابط با همه این قدرتها نیازمندیم تا از چنگ درّندگان جنگل بین الملل رهایی یابیم. این همان نکته ای است که مقامات جمهوری اسلامی نمیفهمند، همچنانکه روسوفیل و چینی فیل های نظام نمی فهمند، همچنانکه آمریکا فیلها نمی فهمند.
موازنه منفی، شما را به عقلانیت در دیپلماسی، حفظ شخصیت ملی در برابر تعدّی ها و بی احترامیها، کسب حداکثر منافع ملی در سایه ارتباط متوازن با همه قدرتهای منطقه ای و جهانی، استفاده از تمام پتانسیلهای دیپلماسی فرهنگی و اقتصادی، تقویت بنیه های ملی و انسجام ملی در همه ابعاد دعوت میکند تا مثل این شیوخ سیاهپوش اینچنین تصویر نمازشان در کرمیلن به عنوان التماس در بارگاه رئیس روسی تفسیر نشود. جمهوری اسلامی حتی شکل رابطه با روسیه را هم بلد نیست.
به خاطر عدول از اصل موازنه منفی از غرب ستیزی به دام شرق پرستی می افتد و در مقابل در افکار عمومی اش، غرب ستایی و شرق ستیزی شکل میگیرد.
