فراری دادن مغزها ریشه در نگاه ایدئولوژیک دارد
احمد_بخارایی: در گفتوشنود با برنامه بی بی سی فارسی به همراه سعید پیوندی و مهدیه گلرو اشاره داشتم به این موضوعها اشاره داشتم.
۱ـ دو دیدگاه «جهانگرا» و «ملیگرا» در تحلیل پدیدهی مهاجرت و فرار مغزها و اینکه در ایران، «عوامل دفع از کشور» دارای ضریب اثرگذاری دو برابری نسبت به «عوامل جذب در کشورهای مقصد» در فرمول مهاجرت است.
۲ـ مدافعان بی چون و چرای نظام حکمرانی در ایران تلاش داشتهاند در یک نگاه «سادهانگارانه»، جذابیتهای اقتصادی کشورهای مقصد را عامل عمدهی مهاجرت از ایران قلمداد کنند و نشر دهند اما در واقع، «عامل اقتصادی» (بیکاری و دستمزد و تبعیض و …) یکی از عوامل در کنار عناصر سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است که از جملهی «عوامل دفع» از ایران و به بیان دیگر از جمله “موانع جذب به درون” و به ایران بوده است. تفاوت است میان: «موانع جذب به داخل» و «عوامل جذب به خارج» که اولی حکایت از «دفع» دارد.
۳ـ پدیدهی مهاجرت، سنتز بین نزاع «دل» و «عقل» است که اولی بر پیوند برخاک و تاریخ مبتنی است و دومی، تلاشی است برای «زندگی» در مقابل «زنده بودن صرف».
۴ـ ۳۵درصد ایرانیها علاقهمند به مهاجرت هستند که عمدهی آنها جوان و تحصیل کردهاند. حال اگر این رقم، با ضریب کیفی «سن» و «تحصیلات» که در پیشرفت و جهش اقتصادی نقش کلیدی دارند و لوکوموتیو قطار رشد هستند بازخوانی شود اهمیتش دو برابر میشود و گویی ۷۰درصد ایرانیها علاقهمندند از ایران بروند!
۵ـ ضرر مالی سالانهی مهاجرت و فرار مغزها از ایران حدود ۵۰ میلیارد دلار محاسبه شده که تقریباً سه برابر درآمد ناشی از صادرات نفت و حواشی آن از ایران است و به بیان دیگر در مقایسه با بودجهی سال ۱۴۰۰ ایران معادل ۱۲۰ میلیارد دلار (با احتساب دلار بیستهزار تومانی)، خسارت فرار مغزها بیش از ۴۰درصد بودجه سالانه کشور بودهاست.
۶ـ به نظر میرسد نقش «عوامل دفع» از کشور در ابعاد اجتماعی (آموزش، رفاه، مدنیت، اداری)، اقتصادی (بیکاری و درآمد سرانه و رقابت سالم)، فرهنگی (عقلانیت و مظاهر آن) و سیاسی (آزادیهای مذهبی و قومی و اجتماعی) دارای اثر دو برابر در پدیدهی «مهاجرت» نسبت به «عوامل جذب» در کشورهای خارجی است.
۷ـ پس از دورهی ریاستجمهوری آقای احمدینژاد، اینک در دور دوم در دورهی ریاستجمهوری آقای رئیسی بازهم سراغ دانشگاهیان و آزاداندیشان رفتهاند و به بهانهی غربستیزی و پاک کردن محافل آکادمیک از عوامل نفوذ لیبرال و سکولار غربزده، دست به اخراج و بازنشستهسازی اجباری زدهاند و امید زیادی به بهبودی جامعهی ایران وجود ندارد.
۸ـ ۹۶درصد اختراعات ثبت شده توسط متولدین ایران بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۲ توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور بوده و این محصول فراری دادن مغزهاست که یکی از شاخصهای «فروپاشی اجتماعی» است و ریشه در نگاه بستهی ایدئولوژیک دارد.
