امروز پیشرفتهای اقتصادی کشوری چون بنگلادش دستنیافتنی است!
با آغاز سده پانزدهم خورشیدی، فقط سه سال تا پایان سند چشم انداز ۱۴۰۴ فاصله داریم که طی آن قرار بود از هر جنبه ای اول منطقه باشیم. در دهه های گذشته، به وعده و شعار مسئولان، قرار بود بسیاری از کشورها را پشت سر گذاشته و با ربودن گوی سبقت از آن ها، از ژاپن اسلامی تا کشور برجسته اسلامی، برای دیگران رشک برانگیز و الگو باشیم! ولی، نه تنها به گرد هیچ یک از این کشورها نرسیدیم، بلکه امروز برایمان پیشرفت های اقتصادی کشوری چون بنگلادش دست نیافتنی می شود!
قابل تامل، مسئولان و حاکمان ما بعد از چهار دهه شعار و وعده بر زمین مانده، نه تنها از وعده ها و ادعاهای دیروز دست نمی کشند، بلکه همچنان با همان فرمان، همان مدیران و کاربدستان، شعارها و وعده های اغواکننده تر و عوامفریبانه تری می دهند. به عنوان مثال؛ نیک بین نماینده مجلس اظهار داشته است: «آینده دنیا در دست سه کشور چین، روسیه و ایران است. چین ابرقدرت اقتصادی، روسیه ابرقدرت نظامی و ایران ابرقدرت علمی در دنیا خواهد شد»
در جواب ادعای این به اصطلاح نماینده مردم! که البته با توجه به عملکرد دوساله مجلس، انتظار بیش از این نمی توان داشت، بایستی به چند نکته اشاره کرد که در ادامه ذکر می کنیم:
سال هاست درگیر مسئولان و ساختاری هستیم که اتکا و معیارش برای تصمیم گیری و اداره امورات کشور، آمارهای کذایی و توهمات ناشی از ناآگاهی و عدم فهم از جهان بیرون و معادلات بین المللی است. همان مسئولانی که غرق در شعارها و اهداف ایدئولوژیک، دنیا را از منظر افراطی و ناآگاهی خود نگریسته و در نتیجه آرزوهای خود را در قالب برنامه و هدف آینده کشور به خورد ملت و کشور می دهند.
بی شک، امروز بزرگترین بحرانی که کشور ما درگیر آن است، ابر بحران محیط زیست می باشد. از ته کشیدن منابع آب، آلودگی هوا، فرسایش و نابودی خاک، تا بیابان زایی و جنگل زدایی و خیزش گرد و خاک و … همگی کشور را در شرف نابودی تمدنی قرار داده است. قابل تامل اینکه ما نزدیک ۲۰ هزار نفر کارشناس با تحصیلات تکمیلی در زمینه محیط زیست داریم که مقالات و پایان نامه های آن ها، همگی در بحث تولید علم در قفسه های دانشگاه ها و نشریات داخلی و خارجی جا خشک کرده است. حال کدام یک از این مقالات و افراد که به علمشان می نازیم، یک درد از محیط زیست کشور را درمان کرده است؟
در زمینه آمار مهندسان فارغ التحصیل در یک سال، قابل تامل، ایران بعد از کشورهای روسیه و امریکا، در رده سوم از نظر تعداد قرار دارد. اینهمه پروژه و مقاله مهندسی، در مقابل وضعیت صنعت، سازه، معماری، خودرو و… را ببینید و قضاوت کنید چه تعداد پروژه و تحقیق علمی به یاری بخش صنعت و کشاورزی ما آمده و عملیاتی شده است؟
در زمینه رشته های علوم انسانی، به لطف تنوع و تعداد زیاد دانشگاه ها، شاهد تعداد قابل توجهی تحصیلکرده در رده تحصیلات تکمیلی، با تعداد بی شماری مقاله و پایان نامه هستیم. آنوقت از وضعیت روحی و روانی جامعه تا اقتصاد و آموزش ما دچار بحران بوده و هیچ یک از این مقالات و پژوهش ها دردی از آن دوا نمی کند که هیچ، بلکه سال ها تلاش بی حاصل برای اسلامی کردن آن نیز، نتیجه معکوس داشته و بر روند بی اعتمادی این علم بین مردم، افزوده است.
آری، در کشوری که اتمام تحصیلات تکمیلی با درجه عالی و هیات علمی شدن و افزایش ارتقای رتبه تا استاد تمامی در آن، رقابت عجیبی از مسابقه مقاله نویسی و چاپ کتاب را رقم زده، ولی همزمان هیچ ارتباطی بین دانشگاه با بخش صنعت، خدمات و کشاورزی دیده نشده و تاثیری بر افزایش کارایی و بهبود وضعیت آن ها نمی کند، پر کردن نشریات و قفسه های کتابخانه ها، چه دردی از ملت را دوا می کند که آن را معیار رشد علم قرار داده و به آن می نازیم؟ چند درصد از این تولیدکنندگان به اصطلاح علم در دانشگاه ها، در ادامه در مشاغل مرتبط با رشته تحصیلی خود جذب شده اند که به علم دیروز و کارایی آن ها افتخار می کنیم؟
واقعیت این است، سال ها تظاهر به تعهد، بدون در نظر گرفتن تخصص و شایسته سالاری، باعث شده است که همین رویه را در مدیریت کشور نیز پیاده و تعمیم دهیم. بر این اساس کمیت و آمار که صرفا برای خوراک افکار عمومی و توجیه عملکرد ما کفایت می کند را مبنا قرار داده و حتی توهم ابرقدرتی در آینده را بر خود القا می کنیم.
در پایان؛ فرض کنیم که در تولید علم سرآمد و ابرقدرت دنیا شدیم! ولی وقتی در ساختار و مدیریتی که، مثلا در مورد رشته پزشکی با آن همه تخصص و تولید علم، با بدیل ایجاد شده چون طب اسلامی که در آن درمان کرونا به جای واکسن و قرنطینه با ادرار شتر و روغن بنفشه به چالش کشیده می شود، آیا می توان انتظار نتیجه مطلوب از سایر علوم داشت؟
