بدرود گورباچف، مرتضی ملک

گلاسنوست، شفافیت، پرسترویکا، نوسازی، صلح جهانی، حیات مشترک اروپا آمد. با آرمانهایی جذاب و دل انگیز که میلیونها انسان در سراسر جهان در قلبشان تحقق آنها را آرزو می کردند. با آمدن گورباچف روسیه ، اروپا و جهان چهره دیگری بخود گرفت. با آمدن او بود که ” زندان بزرگ خلقها ” گشوده شد ، کشورهای شرق اروپا راه دلخواه خود را در پیش گرفتند ، دیوار شرق و غرب فرو ریخت و دشمنی ها به دوستی میدل شد و نسیم نو اندیشی و باز بینی فکری احزاب کمونیست را فرا گرفت.

در پس زمستانی سخت و طولانی در روسیه ناگهان یهاری غیر قابل انتظار از راه رسیده بود . امپراتوری عبوس آغوش به روی غرب گشوده بود . همه چیز ‌حکایت از آغاز عصر پیروزی صلح جهانی و تابش گرمای دموکراسی در سرزمین یخ بندان داشت . اما فصل بهار این رویاها بسیار کوتاه بود . گرمای گلاسنوست ‌یخ روسیه را شکست اما نتوانست ان را آب کند و پرسترویکا نیرویی در اختیار نداشت که روسیه را نو سازی کند . و اوراق تاریخ روسیه پهناور چنان سنگین بود که گورباچف و اندک یارانش در حزب و دولت توان ورق زدن ان را نداشتند . البته ریشه این نشدنها و نتوانستنها کجاست ؟ و حدود خدمات تاریخی گورباچف چقدر است ، سوالی است بزرگ که اندیشمندان جهان و آگاهان روسیه باید ان را پیدا کنند و توضیح بدهند، .‌ اما تا آنجا که به سوسیالیستها و چپهای ایران مربوط میشود، پدیده گورباچف به نسبتهای مختلف سه تاثیر خوب و موثر روی طیف چپ گذاشت.

اول اینکه مساله رابط میان سوسیالیسم و دموکراسی را که در فکر چپ ایران قطع شده بود یا اصلا وجود نداشت زنده کرد و به یکی از مهمترین دغدعه های فکری انها تبدیل کرد. دوم باعث شد که همه آن نحله های کمونیست که به درجات مختلف از سوسیالیسم شوروی حمایت میکردند یا خود را به نحوی متعلق به این کمپ می دانستند از اشتباه در آیند و با رد این مدل سوسیالیسم از بار مسئولیت هایشان بکاهند ، و سوم ظهور گورباچف برای ما و طیف بزرگی از چپ جهانی انگیزه نیرومندی شد که بازبینی مارکسیسم و همه شاخه های فکری ان همچون یک نهضت فکری از نو آغاز شود .

یادش گرامی

فیسبوک نویسنده

«مقالات و دیدگاه های مندرج در سایت شورای مدیریت گذار نظر نویسندگان آن است. شورای مدیریت گذار دیدگاه ها و مواضع خود را از طریق اعلامیه ها و اسناد خود منتشر می کند.»