شش مرحله جنبشهای اجتماعی از آغاز تا پایان
جنبشهای اجتماعی از آغاز تا پایان معمولا شش مرحله را پشت سر می گذارند
۱_ آغاز ۲_پایداری و تداوم ۳_اوجگیری ۴_پیروزی ۵_تثبیت ۶_پایان
جنبش اخیر که به سرعت از نظر شکل و محتوا ماهیت انقلابی به خود گرفته است در مرحله آغازین قرار دارد. در این مرحله کارگزاران جنبش ها دو هدف اصلی را دنبال میکنند.
اول؛ بیداری جامعه دوم؛ بیان اهداف و خواسته ها.
معمولا در حکومتهای اقتدارگرا و استبدادی سرکوب از همین مرحله شروع میشود. کارگزاران جنبش زمانی که احساس کنند جامعه بیدار شده و پیامشان به گوش همه مردم رسیده است باید در کنار دو هدف مرحله آغازین به فکر افزایش تعداد و همراهان باشند. برای این مهم ضروری است که دقت شود به دلیل اینکه در مرحله آغازین به هر دلیل و به ناچار تاکتیکهای حمله و گریز مورد استفاده معترضان قرار گرفته است بسیاری از افراد به دلیل نداشتن توانایی لازم یا روحیه بکارگیری این تاکتیک وارد میدان اعتراض و مبارزه نمیشوند. اما تداوم، پایداری و بقای جنبش به حضور عینی این افراد و حمایت آنها از اعتراضات وابسته است. برای این منظور بایستی از تاکتیکهای سمبلیک کم خطر و همراه ساز استفاده شود.
آویزان کردن پرچم و نماد جنبش از پنجره خانه ها و ساختمانهای بزرگ شهر در حد انبوه (مثلا ۲۰ میلیون) و همزمان شعار دادن از پنجره ها، بام خانه ها و برای کسانی که میتوانند جلوی مغازه ها و منازل یا سر تمام کوچه های شهرهای کشور (امکان سرکوب تقریبا به صفر میرسد) در یک ساعت معین مثلا ۹ تا ۹/۱۵ هر شب به مدت یک تا دو هفته مناسبترین تاکتیک برای این مرحله است. انجام این دو تاکتیک اعتراضی بصورت توامان یا دست کم تاکتیک دوم پنج فایده دارد.
اول اینکه آغازگران جنبش متوجه میزان همدلی، همسویی و حمایت اکثریت جامعه بطور عینی و آشکار میشوند.
دوم حاکمیت که سعی میکند برای حامیان و بخصوص بدنه نیروهای سرکوب، معترضان را اقلیتی کوچک نشان دهد با این تاکتیک از این نظر خلع سلاح میشود چون فریاد میلیونها نفر در کشور همزمان طنین انداز میشود.
سوم بقای جنبش نیازمند ایجاد سازمان رهبری برای ادامه مسیر است.در این فرصت و در این مرحله ممکن است شرایط تشکیل این سازمان فراهم شود.
چهارم معترضان با این تاکتیک وقتی متوجه میشوند که آنها اکثریت جامعه هستند برای حضور در راهپیمایی های میلیونی(شبه رفراندوم) در سراسر کشور آماده میشوند.
پنجم بخش بزرگی از حامیان و بخصوص بدنه دستگاه سرکوب با دیدن و شنیدن شعارهای میلیون ها نفر از هموطنان آنهم هر شب و بطور متوالی خیلی زود دچار تزلزل شده و آماده ریزش و دوری از حاکمیت میشوند.بخصوص اینکه دیگر نمیتوانند سخنان مسئولان ارشد نظام و فرماندهان خود را که معترضان را اغتشاشگر، آشوبگر و خرابکار معرفی میکنند بپذیرند.
نکته مهمی که باید در نظر داشت این است که این تاکتیک به هیچ وجه جایگزین، کاهنده یا نفی کننده تاکتیکهای متنوع میدانی که تا پیش از این اجرا شده است، نیست. ضمن اینکه هیچ تاکتیکی فی نفسه واجد ارزش و اهمیت نیست مهم این است که تاکتیک ها بتواند به عنوان یک ابزار معترضان را به هدفشان برساند. پس وقتی در این مرحله هدف اصلی بالا رفتن تعداد و آشکار شدن تعداد چند ده میلیون نفری معترضان است باید در کنار تاکتیکهای پیشین تاکتیک های متناسب با این هدف نیز مورد استفاده قرار گیرد.به عبارت دیگر تاکتیکهای مراحل بعدی مکمل و دنباله تاکتیکهای قبلی است که اگر اجرای موفق آن تاکتیک ها نبود امکان ورود به مرحله بعد و اجرای تاکتیکهای کم خطر و همراه ساز مورد اشاره نیز نبود.
بدین منظور لازم است که تمامی نهادها، تشکل ها و افرادی که از اعتبار لازم برای صدور فراخوان برخوردارند در روز های آینده و خیلی زود برای این اقدام جمعی و سراسری فراخوان بدهند و اهمیت،ضرورت و اثرگذاری این اقدام را برای مردم تبیین نمایند.
در صورت اجرای موفقیت آمیز این تاکتیک و حمایت و همراهی مردم در این مرحله شرایط روانی و اجتماعی لازم برای ورود به مرحله اوج (تظاهرات میلیونی و اعتصابات سراسری) فراهم میشود.
ادامه این نوشتار در روزهای آینده و پس از اجرای این مرحله خدمت مخاطبان و هموطنان معترض و آزادی خواه تقدیم میگردد.
پیام بهروزی (کارشناس جنبش های اجتماعی)
کانال شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان
