آیا این انقلاب فعلا به بن بست خوردهاست؟
جمهوری اسلامی در نتیجه خیزش انقلابی مردم ایران در موقعیت به مراتب ضعیف تری قرار گرفته اما در عین حال شرایط برای تغییر رژیم regime change (نه تبدیل رژیم یا regime transformation) در وضعیت فعلی نسبت به ۷ ماه پیش (قبل از قتل حکومتی #مهسا_امینی) به مراتب سخت تر شده است.
اگر واقع بین باشیم جمهوری اسلامی به محض قرار گرفتن در تنگنای انقلاب در داخل پروژه تنش زدایی منطقه ای (هر چند به طور موقت و تاکتیکی) را کلید زد و #عربستان نیز به این ایده بطور محتاطانه روی خوش نشان داده است. بعید نیست حتی بین جمهوری اسلامی و ج. آذربایجان نیز در میان مدت نوعی تنش زدایی شکل بگیرد.
واقعیت این است که کشورهای منطقه از جمله عربستان، امارات، بحرین، ترکیه و حتی جمهوری آذربایجان بدنبال درگیری نظامی با جمهوری اسلامی در منطقه نیستند و از هر سازوکاری در جهت مدیریت تنش در منطقه استقبال میکنند.
اکنون با افزایش نفوذ اقتصادی و ژئوپلتیک و امنیتی چین در منطقه هر بازیگر منطقه ای حتی اسرائیل نیز قبل از هر اقدامی باید منافع چین در منطقه را نیز در نظر بگیرد و بعد دست به حرکتی تنش آمیز حتی بر اساس منافع ملی خود در برابر جمهوری اسلامی بزند.
بارها گفته ام بین جمهوری اسلامی و کشورهای منطقه در طول ۴۴ سال گذشته و به رغم همه تنشهای ژئوپلتیک و تضاد منافع نوعی path dependency یا “وابستگی به مسیر” وجود داشته و بجز اسرائیل کمتر بازیگر منطقه ای تمایل دارد که این وابستگی به مسیر به یکباره از بین برود.
البته سرنوشت ایران را در نهایت خود مردم ایران تعیین خواهند کرد نه هیچ قدرت منطقه ای یا ابرقدرتی اما از این واقعیت نمیتوان گذشت که ج.ا شیطانی است که کشورهای منطقه ۴۴ سال رفتارهایش را بخوبی رصد کرده و با تار و پود این رژیم و روانشناسی آن آگاهند. این ایده مطلوبی برای ما ایرانیان نیست اما یک ایران ضعیف و درگیر بحران البته بصورت کنترل شده؛ یک ایرانی که تهدیدهای ترکیبی اش از طریق دیپلماتیک قابل مهار باشد قطعا به نفع اکثر کشورهای منطقه است.
یک ایرانِ قدرتمند البته ممکن است لزوما به ضرر منافع کلان اقتصادی و امنیتی و ژئوپلتیک کشورهای منطقه نباشد اما سود تعامل و معامله با یک ایران ضعیف تحت سلطه جمهوری اسلامی به مراتب بیشتر از مراوده و چانه زنی با یک ایران قدرتمند است مضاف بر اینکه یک ایرانِ ضعیف تحت سلطه ج.ا به مرور از درون دچار فروپاشی و فرار سرمایه خواهد شد و این امکان فراهم میشود تا بازیگران منطقه ای به تدریج بتوانند پروژه های کلان تری را در ایران براساس منافعشان پیاده کنند. (البته اینها احتمالات بیشتر برای وقتی است که اتفاق خاصی از جمله فروپاشی رژیم از درون در ایران یا خیزش میلیونی قشر خاکستری رخ ندهد و وضعیت به همین منوال ادامه پیدا کند.)
بنابراین از فاکتور سورپرایز the element of surprise در انقلابها که بگذریم اگر اتفاق خاصی نیوفتد بعید بنظر میرسد که هرگونه انقلابی در ایران حتی در آینده نزدیک از سوی هیچ کشوری در منطقه بجز اسرائیل مورد حمایت قرار گیرد یا مطلوب آنها باشد.
هیچ چیز قابل پیش بینی نیست اما به دلیل رکود خطرناک در روند انقلابی، جمهوری اسلامی فعلا ابتکار عمل را در دست گرفته است و زمان، الزامات رئال پالتیک، ذهنیت پاس دادن هزینه نزد قشر خاکستری در ایران و رویکرد کاسبکارانه برخی گروهها و طیف های سیاسی اپوزیسیون همگی به ضرر مردم ایران هستند.
بنده در همان ماههای نخست خیزش انقلابی، زمانی که اکثریت ناظران بسیار خوشبینانه معتقد بودند جمهوری اسلامی اینبار به زودی سرنگون خواهد شد و قدرتهای اروپایی و آمریکا نیز در کنار مردم ایران هستند و جمهوری اسلامی نخواهد توانست مردم را مانند روشهای رژیم اسد سرکوب کند، طرفدار احتیاط و واقع بینی بودم نه دادن امیدهای واهی! همواره هشدار دادم که ایران در این مسیر (اگر منظور سرنگونی کامل رژیم ج.ا باشد) تنهاست، بدون خیزش میلیونی این انقلاب به پیروزی نخواهد رسید و هیچ نشستی در خارج نیز جایگزین قیام در کف خیابان نیست.
اپوزیسیون در خارج نیز به رغم تلاشهای بسیار نتوانسته ابتکار عمل را از جمهوری اسلامی برباید و با اتلاف وقت، اتخاذ رویکردهای خوش بینانه و غیر راهبردی و درگیر شدن برخی چهره ها و گروهها در جنگ قدرت بین خودشان فرصت بزرگی را از دست داد و اکنون شرایط برای سرنگون کردن ج.ا سخت تر از ۷ ماه قبل است.
بدلیل عدم خیزش توده میلیونی هزینه انقلاب نیز برای مردم بالاتر رفته است. ممکن است بعد از خواندن این توییت حس ناامیدی به شما تزریق شود اما واقعیت همین است که هست. واقعیت این است که با پاس دادن هزینه به دیگری نمیتوان انقلاب کرد، با روشهای جین شارپی جمهوری اسلامی ساقط نخواهد شد، زرنگ بازی و موج سواری روی خون مهساها، محسن ها، سارینا ها و محمدرضا ها خیلی ها را دلسرد و سرخورده میکند، امید راهبرد نیست و این انقلاب نیز فعلا به بن بست خورده است و دلیل اصلی اش خود “ما” هستیم.
توییتر نویسنده
عنوان منتخب سایت