فراخی میدان مبارزه، علی شمایلی

پیوند جرم انگاری وکنشگری سیاسی در جمهوری اسلامی

 

قوانین خوب برآمده از نمایندگان راستین مردم یا قوانینی که نخبگان جامعه آن را عادلانه می دانند، به شکل نخستین و بنیادین از سوی بیشتر مردم مورد استقبال قرار می گیرند و حتی اگر گاهی بخش زیادی از مردم از قبل آن زیان و آسیب ببینند (مانند قانون خدمت اجباری در زمان جنگ)، همچنان می توان از آنها به عنوان امری درست برای آیندگان و کلیت جامعه دفاع کرد.
چنین قوانینی موجبات مشروعیت حکومت را فراهم می سازند و آنرا تقویت می کند. اجرای چنین قوانینی به دست ضابطان آن با تردید و بدگمانی همراه نیست و بدین ترتیب انسجام دستگاه های حاکمیتی را ایجاد می کند.

ولی اگر قانونی تصویب و اجرا شود که نه عموم مردمان درستی و عادلانه بودن آنها را پذیرفته اند، و نه اهل اندیشه و علم می توانند از آنها دفاع کنند، مشروعیت، کارآمدی و سلامت یک حکومت را بشدت مخدوش کرده، مردم را علیه آن بسیج نموده و در مقام اجرا از سوی ضابطان و دستگاه قضا هم دچار تردید و بدگمانی شدید خواهند شد که نتیجه آن عدم اجرای کامل و همواره آن است.

مبارزه سیاسی با حکومتی که ناکارآمدی ها و ستمگری های ذاتی و ایدئولوژیک دارد، از سوی مردم تحت ستم همواره با ترس از سرکوب همراه است لذا این مبارزه دامنه اندکی از مردم را در بر می گیرد و بیشتر مردم بهانه های گوناگون و توجیه های مختلفی برای شانه خالی کردن از مبارزه و کنشگری سیاسی تحول خواهانه دارند.

قوانین نادرستی مانند قانون حجاب که بناچار کردارهای اجتماعی بخش بزرگی از مردم را که رفتارها و انتخاب های بدیهی و معمولی تلقی می گردد، جرم انگاری می کند، از سوی مردم و اهل اندیشه به عنوان قانون درست و عادلانه تلقی نمی شود و همواره نسبت به آنها اعتراضات قانونی، منطقی و تحلیلی وجود دارد.

چنین قوانینی به ناگزیز بخش بزرگی از مردم را وارد عرصه فعالیت های سیاسی و مبارزه می کند تا با کردارهای اجتماعی معمولی چون روسری داشتن یا نوع پوشش خود، تمام عرصه های عمومی را تبدیل به میدان مبارزه با حکومت کنند.

این میدان مبارزه سیاسی از چند جهت حکومت را با چالش بنیادین و گاه غیر قابل حل مواجه می کند: نخست چون قوانین بخش بزرگی از جامعه را مخاطب خود قرار می دهد، چنان گستردگی خواهد داشت که دستگاه های سرکوبگر امنیتی، انتظامی، نظامی و قضایی قادر به مدیریت و کنترل آن نخواهند بود.

در واکنش یه قانون حجاب اسلامی این تنها زنان به عنوان نیمه جامعه نیستند که گام در میدان ایستادگی و مبارزه می نهند؛ بلکه مردان را هم همراه آنان خواهد کرد.

این میدان عمل سیاسی و مبارزه ی فراخ، به دست نیروهای فکری تحلیل گر بدین گونه ژرفا می یابد: حکومتی که حتی اجازه انتخاب آزادانه بدیهی ترین حق شهروندی یعنی پوشش را ندهد، هرگز تن به آزادی های اساسی تر سیاسی و اجتماعی و مدنی نخواهد داد.
چنین بیانی از شیوه زمامداری حکومتی، بنیان های آن را به لرزه و فروپاشی درخواهد آورد. وقتی تمام عرصه های

عمومی میدان تبدیل به مبارزه مدنی و سیاسی مردم با حکومت گردید، نیروهای وفادار و دستگاه های سرکوبگر به تدریج نسبت به اساس حاکمیت و مشروعیت شیوه و سیاست های آن دچار بدگمانی می شوند و این می تواند آغاز فروپاشی درونی حاکمیت و نیروها و دستگاه های آن باشد.

همانگونه که در آغاز شکل گیری جمهوری اسلامی، آویختن این رژیم به امر پوشش یا حجاب زنان، برای آن در دل خانواده ها و از طریق مردان تا امروز سالار، مشروعیت می آفرید، امروز به وارونه خود بدل شده و پافشاری خشن جمهوری اسلامی به امر پوشش زنان، مبانی مشروعیت آن را در خانواده ها به لرزه انداخته است و میدان ستیزه و مبارزه وسیع و چند لایه ای را در برابر این حکومت گشوده است.

«مقالات و دیدگاه های مندرج در سایت شورای مدیریت گذار نظر نویسندگان آن است. شورای مدیریت گذار دیدگاه ها و مواضع خود را از طریق اعلامیه ها و اسناد خود منتشر می کند.»