اخیرا امام جمعه اهواز گفته: “پیش از انقلاب اسلامی ایران حتی نان و پیاز هم به سختی بر سر سفره مردم پیدا میشد با این حال هر خانواده ۱۰ الی ۱۵ فرزند داشت. الان نیز هر خانواده میتواند ۱۵ فرزند و حداقل پنج یا ۶ فرزند داشته باشد؛ این موضوع اصلا مساله خندهداری نیست.”
ولی واقعا نه تنها خنده دار، بلکه به جهتی تکرار و گفتن این گونه جملات گریهآور است که چرا تریبون داران ما درک درستی از شرایط زیست نسل امروز در جهان مدرن ندارند.
بهتر است مقایسهای اجمالی با گذشتهی نزدیک انجام دهیم. جهان و جامعه ایران در ۵۰ سال اخیر بسیار عوض شده است. ۵۰ سال قبل یعنی سال ۱۳۵۲ هفتاد درصد مردم ایران در روستا زندگی می کردند و حتی از حداقل زندگی برخوردار نبودند. به عبارتی اکثرا دهکورههایی بودند که حتی آب و برق هم نداشتند.
مفاهیمی مثل حقوق زن، حقوق کودکان، اوقات فراغت کودکان و… امری خنده دار بود و معنی نداشت. برای اکثر خانوادههای روستایی سواد و درس خواندن، بخصوص برای دختران، چندان مهم نبود. کودک چشم باز میکرد در باغ و مزرعه و پرورش دام خانگی کار میکرد. هر کس فرزند بیشتر داشت، امتیاز بیشتری داشت بخصوص اگر فرزند ذکور بود.
بگذریم که نیمی از آنان سر زایمان و بیماریها در دوره نوزادی میمردند. تقریبا وضع همهی کشورهای خاورمیانه و آسیایی کم و بیش اینگونه بود.
در ضمن آن سی درصدی هم که شهرنشین بودند، اکثریت خانوادهها فرهنگ روستایی داشتند و این فرهنگ را با خود به گوشه ای از شهر آورده بودند که به آنها روستا- شهری میگفتند که شبیه روستا نشینان تعداد فرزندانشان زیاد بود.
باور کنید همه چیز دگرگون شده دیگر توصیهها و راهکارهای قدیم برای جهان امروز کاربرد ندارد. دانش آموزان و دانشجویان هم از نوشتنهای تکراری ما خسته شده اند.
برای اینکه بهتر متوجه شویم جهان عوض شده یک مثال دیگر میزنم. حدود یکصد و اندی سال پیش که ایران در آستانهی ورود به جهان مدرن بود، در تاریخ آمده ناصرالدین شاه ۸۵ زن عقدی و صیغهای و ۴۲ فرزند و مظفرالدین شاه هم ۸ همسر و ۲۴ فرزند داشت! الان شما چه تعداد از رهبران جهان میشناسید که حرمسرا و زنان متعدد و فرزند بیشمار همچون ناصرالدین شاه داشته باشند!
همچنین اگر در گذشته ریش سفیدان طایفه و والدین مشخص میکردند که فرزندان چگونه زندگی و ازدواج کنند، امروزه این فرد است که با توجه به هدف و ماهیت زندگیاش تصمیم میگیرد آیا ازدواج بکند یا نه؟ و در صورت ازدواج باز هم زوجین هستند (نه خانواده و طایفه) که تصمیم میگیرند چه تعداد فرزند داشته باشند.
در ۵۰ سال اخیر، جهان و ایران بیش از ۵۰۰ سال گذشته تغییر کرده و در آیندهی نزدیک با توجه به تحولات سریع تکنولوژی و گسترش وسایل ارتباطاتی تغییرات بیشتری را هم شاهد خواهیم بود.
باور کنید نسخههای قدیم به کار دنیای امروز مردم ایران نمی آید. مردمی که ۷۱ درصد در شهرها و ۲۹ درصد در روستاها زندگی میکنند. تازه اکثریت روستانشینان امروز زندگی مشابه شهرنشینان دارند. به این ترتیب چه بخواهیم و چه نخواهیم مردم ایران نیز همگام با جهانیان در مسیر تغییر و تحول قرار گرفتهاند و باید شناخت درستتری از دنیای امروز و فردای جوانان داشته باشیم.
۱۹ تیر ماه ۱۴۰۲
