مهندسی واژه ها در نظام های ایدئولوژیک! مهران صولتی

برای کنترل بدنها باید از شستشوی مغزها آغازکرد

اپیزود یکم: بعد از هیتلر، همه‌ی آلمان درک کردند که او چه بلایی بر سر کشور و زیربناهای آن آورده است، اما یک چیز نابود شده‌ی اساسی بود که هر کسی نمی فهمید و آن، خیانت هیتلر به کلمات بود! خیلی از کلمات شریف دیگر معنی خود را از دست داده بودند، پوچ و مسخره شده بودند. آشغال شده بودند. کلماتی مانند آزادی، آگاهی، پیشرفت و عدالت…

اپیزود دوم: هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان گفت: در قانون جدید انتخابات که در مجلس شورای اسلامی تصویب شده است؛ عنوان ردصلاحیت حذف شده و طی یک اصلاح جزئی با سه عنوان؛ تایید صلاحیت، عدم تایید صلاحیت وعدم احراز مواجه هستیم!

بی اعتنایی به ماهیت واقعی انسان:
در حالی که از یک سو هرم مازلو بر تامین نیازهای فیزیولوژیکی انسان مانند خوراک، پوشاک و مسکن به عنوان ضروری ترین احتیاجات انسان تاکید می ورزد و از سوی دیگر فوکویاما با استناد به آخرین تحقیقات انسان شناسی، ترجیح خویشاوندان را به عنوان اولویت تاریخی روابط حتی از زمان انسان های اولیه مطرح می کند نظام های ایدئولوژیک همچنان با ضریب دادن به نقش آرمان ها آن ها را مهمترین محرک رفتار انسان ها معرفی کرده و تغییر واژگان را زمینه ای برای تحقق آن ها می دانند.

تغییر روایت‌ها به جای تغییر واقعیت‌ها:
نظام های ایدئولوژیک دریافت به غایت نادرستی از نقش رسانه ها در دوران جدید داشته و همچنان آن ها را یک سویه، غیر تعاملی، شعاری، و بی ارتباط با واقعیت های اجتماعی تصور می کنند، حال آن که رسانه ها در روزگار کنونی بر بنیان هایی مانند ارتباط دو سویه، فعال بودن مخاطب، عملکرد حرفه ای، و ارتباط تنگاتنگ با واقعیت ها بنا شده اند. به نظر می رسد تلاش برای ابداع واژه های جدید به امید پذیرش عمومی نشانه ای از جا ماندن نظام های ایدئولوژیک از تحولات ارتباطی نوین محسوب می شود.

سودای مهندسی اجتماعی:
نظام های ایدئولوژیک بر اساس طرحی پیشینی می کوشند تا با مهندسی اجتماعی جامعه ای یکسان، پیش بینی پذیر و قابل کنترل خلق کنند. بستری که در آن واژگانی مانند هدایت، انتخابات، مقاومت، و استقلال به مثابه لفافی برای مشروعیت بخشی به واقعیت هایی مانند سانسور، انتصابات، ریاضت و انزوا عمل می کنند. به عبارت دیگر چنین نظام هایی با تغییر واژه ها بر این نکته تاکید می کنند که برای کنترل بدن ها باید از شستشوی مغزها آغاز کرد.

نکته پایانی:
نظام های ایدئولوژیک درکی ساده انگارانه از جهان پیچیده اجتماعی دارند، از همین رو به جای تلاش برای رفع واقعی فقر، فساد و ناکارآمدی می کوشند تا ویترینی جذاب از فریبا ترین واژه ها، بلند ترین آرمان ها و زیباترین شعارها را برای نمایش خارجی تدارک ببینند. قرن بیستم اما دوران محو نظام هایی بود که کوشیدند واژگان را مهندسی کنند.

«مقالات و دیدگاه های مندرج در سایت شورای مدیریت گذار نظر نویسندگان آن است. شورای مدیریت گذار دیدگاه ها و مواضع خود را از طریق اعلامیه ها و اسناد خود منتشر می کند.»