۱۶ مهر در تقویم ایران #روز_کودک است. بنابر آمارهای رسمی هزاران کودک بازمانده از تحصیل در ایران وجود دارد و شمار کودکان کار رو به افزایش است. همچنین بنابر گزارش نهادهای حقوق بشری، در جریان خیزش زن، زندگی، آزادی دستکم ۷۲ کودک زیر ۱۸ سال بهدست نیروهای حکومتی کشته شدهاند.
گرامیداشت روز جهانی کودک به روال همیشگی میبایست به کم و کاستیهای شرایط زیستی و تغییرات رو به بهبود زندگی آنان بپردازد. اما متأسفانه طی سالهای اخیر نه تنها بهبودی در شرایط کودکان حاصل نشد؛ بلکه به بدترین شکل ممکن سختتر و نابهنجارتر شده است.
جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان: اما اشکال قضیه کجاست؟ و چرا با وجود این همه رشد و پیشرفت و دستآورد علمی و تکنیکی در شرایط زیستی جهان؛ این همه کودک از آن بیبهرهاند؟
این موضوع را میبایست در ساختار حاکم بر جامعه دید و اتفاقا فرصت مناسبی است که نقدمان از شرایط موجود و مطالبات کودکانمان را عریانتر از همیشه عنوان کنیم.
آنچه دنیا را برای اکثر کودکان ناامن و غیر قابل تحمل نموده است، سیستم اقتصادی حاکم که بر مبنای کارمزدی و استثمار اکثریتی عظیم توسط اقلیتی ناچیز ریشه دارد. دنیایی که حتی به کودکان نیز رحم نمیکند و برای کسب سود و ثروت، از شانهها و دستهای نزدیک به ۴۰۰ میلیون کودک بهرهکشی میکند. بنیان همه این بیحقوقیها اختلاف عمیق طبقاتی است که انسانها و کودکانشان را بسان بردگان مدرن بدل کرده و از آنان بهره میکشد.
فقر، گرسنگی، جنگ، پناهندگی، بیکاری و بیخانمانی، مهاجرت و فرودستی حاصل از آن، در یک کلام، شرایط زیستی غیرانسانی از جمله عواید نظامی است که به بالا دست و فرودست و به سرمایه دار و مزدبگیر تقسیم شده است. این ریشه را باید خشکاند.
آنچه که در ایران با آن مواجه هستیم، گرانی و تورم از یک سو، حقوقهای چند برابر زیر خط فقر و بیکاری گسترده از عمده دلایل مشکلات آحاد، خانوادهها و کودکان است.
محرومیت گروه کثیری از مردم از معیشت و تغذیه مناسب، بهداشت و درمان (بهویژه دندانپزشکی)، مسکن و سرپناه مناسب که گرانی سرسامآور اجاره مسکن عامل گسترش حاشیهنشینی شده که این خود شرایط را برای کودکان سختتر و ناامنتر کرده است. با پولی و خصوصی کردن آموزش و پرورش آنچه که باقی میماند، آموزش غیراستاندارد و ضدکودک برای بخش عمده کودکان، محیط و فضاهای ناایمن و غیربهداشتی و با حداقل امکانات آموزشی، کمبود معلم و کلاسهای درس و غیره از عوامل مهم دوری کودکان از تحصیل و آموزش و متصل شدن به بازار کار است.
اما آنچه که باید «همین امروز» رخ دهد شامل:
پرداخت دستمزد مناسب که حداقل آن براساس تأمین سبد معیشتی مکفی و با توجه به همه نیازهای زندگی استاندارد برای مزدبگیران در هر صنف و رده و تأمین اجتماعی کامل که شامل بیمههای خدمات درمانی، از کار افتادگی و بیکاری و بیمه زنان خانه دار است. این نخستین ضامن تأمین شرایط زیستی برای کودکان و همگان است.
حذف آموزش خصوصی و بالا بردن کیفیت آموزش و تحصیل برای همه کودکان فارغ از نژاد، ملیت، جنسیت و مذهب و به طور خلاصه تمامی اشکال تبعیض.
تخصیص کمک هزینه آموزشی و تأمین تغذیه و بهداشت باکیفیت در چارچوب مدارس برای همه کودکان.
احداث فضاهای مناسب و استاندارد (با همه امکانات ایمنی و بهداشتی) برای همه کودکان و در همه نقاط ایران و حذف فوری مدارس غیراستاندارد (کپری، کانکسی، مدارس ناایمن و …).
تأمین و تضمین شرایط انسانی برای معلمان و کادر آموزشی در تمام نقاط ایران و به رسمیت شناختن حق تشکلهای معلمان.
حذف همه اجزاء و شرایطی که باعث آزار و تحمیل کودکان در مدارس میشود و به رسمیت شناختن «حق جامعه» برای نظارت بر امور آموزشی و تحصیلی کودکان.
برسمیت شناختن «حق دخالتگری» و نظارت بهینه سازمانهای مرتبط به حقوق و منافع کودکان بر روند آموزشی، بهداشت و درمان، امور مددکاری و حقوقی کودکان در تمامی عرصههای جامعه.
اعمال و تسری کنوانسیونها و مقاولهنامهها از جمله «پیمان نامه جهانی حقوق کودک» و تضمین و تأمین حقوق جهانشمول و منافع عالیه کودکان.
بدیهی است که این موارد و موارد مستتر در این مطالبات، از پایهای ترین حقوق کودکان و گامهای اولیه برای خروج کودکان از شرایط سخت و زیانبار که نخستین آن کار و بردگی مزدی است.
ضمن تبریک این روز به تمام تلاشگران این عرصه فراخوان ما به فعالان حقوق کودکان و دیگر عرصههای مطالبات اجتماعی، پیگیری این مطالبات و تلاش برای تأمین این حقوق به فوریت است؛ چرا که «همین امروز» هم به اندازه کافی دیر شده است.
به امید حذف کامل کار و بیحقوقی کودکان در ایران و سرتاسر جهان و گرامیداشت یاد کودکانی که در سال اخیر در جنگها و سرکوبها کشته شدند.
جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان
۸ اکتبر ۲۰۲۳ برابر با ۱۶ مهرماه ۱۴۰۲
